Raje podatkowe a ceny transferowe – obowiązki dokumentacyjne
Transakcja z kontrahentem z tzw. raju podatkowego może powodować obowiązki w zakresie cen transferowych również wtedy, gdy kontrahent nie jest podmiotem powiązanym. Dla transakcji z podmiotem lub zagranicznym zakładem z jurysdykcji stosującej szkodliwą konkurencję podatkową obowiązują szczególne progi: 2 500 000 zł dla transakcji finansowych i 500 000 zł dla pozostałych transakcji.
Pomagamy zidentyfikować transakcje rajowe, ustalić obowiązek dokumentacyjny, przygotować lokalną dokumentację cen transferowych (Local File), uzasadnienie gospodarcze oraz informację o cenach transferowych (TPR). Weryfikujemy również wcześniejsze okresy, jeżeli obowiązek mógł zostać przeoczony.
Obowiązki rajowe nie dotyczą wyłącznie transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi. Po przekroczeniu właściwego progu dokumentacja może być wymagana także dla transakcji z niepowiązanym kontrahentem z kraju lub terytorium wskazanego w aktualnym wykazie Ministra Finansów.
Czym jest raj podatkowy w rozumieniu przepisów o cenach transferowych?
„Raj podatkowy” jest określeniem potocznym. Polskie przepisy posługują się pojęciem kraju lub terytorium stosującego szkodliwą konkurencję podatkową.
Dla obowiązków w zakresie cen transferowych nie wystarczy więc stwierdzenie, że dany kraj ma niski poziom opodatkowania. Decydujące znaczenie ma to, czy dana jurysdykcja znajduje się w wykazie Ministra Finansów właściwym dla danego roku podatkowego.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują nowe rozporządzenia Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 r.:
- dla podatników CIT – Dz.U. z 2024 r. poz. 1928,
- dla podatników PIT – Dz.U. z 2024 r. poz. 1929.
Aktualny wykaz obejmuje 25 pozycji, dotyczących łącznie 26 krajów i terytoriów – jedna z pozycji obejmuje odrębnie Sint-Maarten i Curaçao.
Obowiązek może dotyczyć również transakcji z zagranicznym zakładem położonym w jurysdykcji rajowej. W przypadku podatników CIT wynika to wprost z art. 11o ust. 1 ustawy o CIT, a w przypadku podatników PIT z art. 23za ust. 1 ustawy o PIT.
Nie każda transakcja z zagranicznym kontrahentem jest więc transakcją rajową. Przed oceną obowiązku trzeba sprawdzić jurysdykcję kontrahenta, jego status oraz wykaz obowiązujący dla konkretnego roku.
Progi dokumentacyjne dla transakcji rajowych – 2,5 mln zł / 500 tys. zł
Dla bezpośrednich transakcji rajowych obowiązują dwa szczególne progi:
| Rodzaj transakcji | Próg dokumentacyjny |
| Transakcja finansowa | 2 500 000 zł |
| Transakcja inna niż finansowa | 500 000 zł |
W przypadku transakcji kontrolowanych z podmiotem powiązanym z jurysdykcji rajowej progi wynikają dla podatników CIT z art. 11k ust. 2a ustawy o CIT. Przy transakcjach innych niż kontrolowane, czyli m.in. z niepowiązanym kontrahentem rajowym, podstawą jest art. 11o ust. 1 ustawy o CIT. Analogiczne regulacje dla podatników PIT zawierają art. 23w ust. 2a i art. 23za ust. 1 ustawy o PIT.
Progu nie należy sprawdzać wyłącznie na poziomie pojedynczej faktury. Art. 11o odsyła odpowiednio do art. 11k ust. 3–5, dlatego przy ustalaniu obowiązku znaczenie ma m.in. jednorodny charakter transakcji, strona kosztowa i przychodowa oraz łączna wartość transakcji niezależnie od liczby dokumentów księgowych lub płatności.
Przykładowo trzy faktury za jednorodne usługi informatyczne od jednego kontrahenta rajowego na 220 tys. zł, 180 tys. zł i 170 tys. zł nie powinny być oceniane osobno. Łączna wartość wynosi 570 tys. zł, więc może zostać przekroczony próg właściwy dla transakcji innej niż finansowa.
Transakcje z podmiotem niepowiązanym – też podlegają dokumentacji
Ceny transferowe są najczęściej kojarzone z transakcjami w grupach kapitałowych. W przypadku transakcji rajowych obowiązek dokumentacyjny może jednak powstać również bez powiązań kapitałowych, osobowych czy rodzinnych.
Powiązany kontrahent rajowy
Jeżeli kontrahent jest podmiotem powiązanym i warunki transakcji zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań, transakcja ma charakter transakcji kontrolowanej. Po przekroczeniu 2,5 mln zł dla transakcji finansowej albo 500 tys. zł dla pozostałych transakcji obowiązek sporządzenia Local File wynika odpowiednio z art. 11k ust. 2a ustawy o CIT albo art. 23w ust. 2a ustawy o PIT.
Niepowiązany kontrahent rajowy
Jeżeli strony nie są powiązane, obowiązek może nadal wynikać z art. 11o ustawy o CIT albo art. 23za ustawy o PIT.
Regulacja obejmuje transakcję inną niż kontrolowana zawieraną z:
- podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd w jurysdykcji stosującej szkodliwą konkurencję podatkową,
- zagranicznym zakładem położonym w takiej jurysdykcji,
jeżeli wartość transakcji przekracza właściwy próg.
Brak powiązania z kontrahentem nie oznacza więc automatycznie braku obowiązków TP
Zakres dokumentacji jest jednak inny. Przy transakcji innej niż kontrolowana objętej art. 11o lokalna dokumentacja może nie zawierać analizy porównawczej lub analizy zgodności. Wymagane jest natomiast szczególne uzasadnienie gospodarcze transakcji.
Brak obowiązkowego benchmarku nie oznacza, że cena może zostać ustalona dowolnie. Przepisy nakazują odpowiednie stosowanie zasady ceny rynkowej również do tych transakcji.
Uzasadnienie gospodarcze – element dokumentacji rajowej
Przy transakcji z niepowiązanym podmiotem rajowym objętej art. 11o ust. 1 ustawy o CIT Local File musi zawierać uzasadnienie gospodarcze transakcji. Analogiczny obowiązek dla podatników PIT wynika z art. 23zc ust. 1a ustawy o PIT.
Uzasadnienie gospodarcze nie powinno sprowadzać się do stwierdzenia, że umowa została zawarta i zapłacono fakturę. Dokumentacja powinna pozwalać zrozumieć dlaczego podatnik zdecydował się na daną transakcję i jaki rezultat gospodarczy zakładał w momencie jej zawierania.
Uzasadnienie obejmuje w szczególności:
Okoliczności transakcji
Należy opisać m.in.:
- kto jest kontrahentem,
- gdzie znajduje się jego siedziba lub zakład,
- z czego wynika objęcie transakcji obowiązkiem dokumentacyjnym,
- jaki jest przedmiot i przebieg transakcji,
- dlaczego wybrano tego kontrahenta.
Spodziewane korzyści podatkowe
Dokumentacja powinna wskazywać, czy transakcja miała przynieść określoną korzyść podatkową, np. wpływać na wysokość zobowiązania podatkowego, stratę, nadpłatę lub zwrot podatku.
Jeżeli korzyści podatkowej nie oczekiwano, również powinno to wynikać z uzasadnienia.
Spodziewane korzyści ekonomiczne
Korzyści ekonomiczne mogą mieć charakter finansowy albo operacyjny, np.:
- obniżenie kosztów,
- wzrost produktywności,
- dostęp do technologii lub know-how,
- zwiększenie sprzedaży,
- wejście na nowy rynek,
- poprawa jakości produktu,
- zwiększenie przewagi konkurencyjnej.
Pozostałe przyczyny gospodarcze
Znaczenie mogą mieć również okoliczności, których nie da się sprowadzić bezpośrednio do kwoty korzyści, np. dostępność konkretnej technologii, specjalistyczne kompetencje kontrahenta, warunki logistyczne albo ograniczona liczba alternatywnych dostawców.
W praktyce przydatne mogą być oferty konkurencyjne, dokumentacja przetargowa, korespondencja, analizy kosztowe, materiały projektowe, raporty z wykonania i dokumenty pokazujące zakładany efekt biznesowy.
Aktualny wykaz krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową
Od 1 stycznia 2025 r. aktualny wykaz Ministra Finansów dla potrzeb CIT obejmuje 25 pozycji. Taki sam katalog jurysdykcji wynika z rozporządzenia dotyczącego PIT.
Na liście znajdują się:
- Anguilla,
- Antigua i Barbuda,
- Sint-Maarten i Curaçao,
- Królestwo Bahrajnu,
- Brytyjskie Wyspy Dziewicze,
- Wyspy Cooka,
- Wspólnota Dominiki,
- Grenada,
- Sark,
- Hongkong,
- Republika Liberii,
- Makau,
- Republika Malediwów,
- Republika Wysp Marshalla,
- Republika Mauritiusu,
- Księstwo Monako,
- Republika Nauru,
- Niue,
- Republika Panamy,
- Niezależne Państwo Samoa,
- Republika Seszeli,
- Saint Lucia,
- Królestwo Tonga,
- Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych,
- Republika Vanuatu.
Aktualny wykaz stosuje się zasadniczo do dokumentacji sporządzanej za lata podatkowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2024 r. W przypadku wcześniejszych lat trzeba sprawdzić wykaz obowiązujący dla danego okresu.
Polskiego wykazu nie należy utożsamiać z unijną listą jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych. Są to odrębne instrumenty, sporządzane na innych podstawach.
Dlaczego organy kontrolują transakcje rajowe?
Szczególne obowiązki dotyczące transakcji rajowych wynikają z podwyższonego ryzyka przenoszenia dochodu do jurysdykcji stosujących preferencyjne lub nieprzejrzyste zasady opodatkowania. Sam fakt zawarcia transakcji z podmiotem z takiej jurysdykcji nie oznacza jednak, że transakcja jest nierynkowa lub że automatycznie zostanie objęta kontrolą.
Znaczenie ma przede wszystkim zakres informacji dostępnych organom.
TPR dostarcza ustrukturyzowanych danych
Informacja o cenach transferowych (TPR) zawiera dane pozwalające zidentyfikować m.in. charakter i wartość transakcji oraz kraj lub terytorium kontrahenta. Ministerstwo Finansów wskazuje, że dane z TPR są wykorzystywane m.in. w analizach ryzyka dotyczących cen transferowych.
Organ może zestawić dane z TPR z:
- Local File,
- księgami rachunkowymi,
- deklaracją podatkową,
- umowami,
- danymi o płatnościach,
- informacjami dostępnymi Krajowej Administracji Skarbowej.
Niespójność pomiędzy tymi źródłami może dotyczyć np. wartości transakcji, jurysdykcji kontrahenta, jej rodzaju lub sposobu kalkulacji ceny.
Rynkowość nadal podlega ocenie
Brak obowiązkowej analizy porównawczej przy określonej transakcji z niepowiązanym podmiotem rajowym nie wyłącza badania rynkowości warunków.
Ryzyko doszacowania
Jeżeli organ uzna, że warunki transakcji rajowej nie odpowiadają warunkom rynkowym, może określić dochód lub stratę podatnika na zasadach właściwych dla cen transferowych. W przypadku transakcji innych niż kontrolowane z podmiotem lub zagranicznym zakładem z jurysdykcji stosującej szkodliwą konkurencję podatkową art. 11i ustawy o CIT nakazuje odpowiednie stosowanie art. 11c i 11d. Brak obowiązkowej analizy porównawczej nie wyłącza więc ryzyka doszacowania. W praktyce znaczenie mają uzasadnienie gospodarcze transakcji, sposób ustalenia ceny, rzeczywiste wykonanie świadczenia oraz spójność Local File, TPR, umów i ksiąg.
Przed ewentualną kontrolą przedsiębiorca powinien potrafić odpowiedzieć na trzy pytania:
- Dlaczego transakcję zawarto właśnie z tym kontrahentem?
- Czy świadczenie rzeczywiście zostało wykonane?
- Czy cena i pozostałe warunki mają gospodarcze uzasadnienie?
Termin i forma dokumentacji rajowej
Local File sporządza się w postaci elektronicznej do końca 10. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego.
Dla podatnika, którego rok podatkowy odpowiada rokowi kalendarzowemu, termin sporządzenia dokumentacji za 2025 r. przypada 2 listopada 2026 r., ponieważ 31 października 2026 r. przypada w sobotę.
Przy transakcji z podmiotem powiązanym stosuje się standardowy zakres Local File właściwy dla transakcji kontrolowanej.
Przy transakcji z niepowiązanym podmiotem rajowym dokumentacja:
- zawiera uzasadnienie gospodarcze,
- może nie zawierać analizy porównawczej lub analizy zgodności,
- powinna być spójna z księgami, TPR i rzeczywistym przebiegiem transakcji.
Sporządzenie dokumentacji dopiero po wezwaniu organu może utrudnić odtworzenie procesu decyzyjnego. Materiały pokazujące dlaczego kontrahent został wybrany i jakich efektów gospodarczych oczekiwano najlepiej gromadzić na bieżąco.
Transakcje rajowe w formularzu TPR
Informacja o cenach transferowych (TPR) jest odrębnym obowiązkiem sprawozdawczym. Dokumentowane transakcje z podmiotami rajowymi, w tym określone transakcje inne niż kontrolowane objęte art. 11o ustawy o CIT, podlegają raportowaniu TPR.
TPR składa się elektronicznie do końca 11. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Dla roku kalendarzowego 2025 termin przypada więc na koniec listopada 2026 r.
Dla lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 r. stosowane są formularze:
- TPR-C(6) dla osób prawnych,
- TPR-P(6) dla osób fizycznych.
W strukturze TPR rozróżnia się transakcje kontrolowane oraz transakcje inne niż kontrolowane objęte art. 11o ust. 1 ustawy o CIT. Przed złożeniem TPR sprawdzamy co najmniej: Local File → TPR → umowę → wartość w księgach → kraj kontrahenta → charakter transakcji → sposób ustalenia ceny.
TPR nie jest dowodem, że warunki transakcji są rynkowe. Formularz przekazuje organom dane, które mogą być wykorzystywane do dalszych analiz.
Sankcje za brak dokumentacji transakcji rajowych
Nieprawidłowości dotyczące transakcji rajowych mogą prowadzić do różnych konsekwencji. Trzeba rozróżnić odpowiedzialność karnoskarbową dotyczącą Local File i TPR od dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalanego w związku z decyzją dotyczącą cen transferowych.
Odpowiedzialność za Local File
Art. 56c Kodeksu karnego skarbowego (KKS) przewiduje:
- do 720 stawek dziennych za niesporządzenie wymaganej lokalnej dokumentacji cen transferowych,
- do 720 stawek dziennych za sporządzenie dokumentacji niezgodnie ze stanem rzeczywistym,
- do 240 stawek dziennych za sporządzenie dokumentacji po terminie.
Są to maksymalne liczby stawek przewidziane przez ustawę, a nie automatyczna wysokość grzywny.
Odpowiedzialność za TPR
Art. 80e KKS przewiduje:
- do 720 stawek dziennych za niezłożenie TPR albo podanie w nim danych niezgodnych z Local File lub stanem rzeczywistym,
- do 240 stawek dziennych za złożenie TPR po terminie.
Dodatkowe zobowiązanie podatkowe
Jeżeli organ wydaje decyzję z zastosowaniem przepisów o cenach transferowych wskazanych w art. 58a § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co do zasady ustala również dodatkowe zobowiązanie podatkowe.
W podatkach dochodowych podstawowa stawka wynosi 10% ustawowej podstawy. Stawka może zostać podwojona m.in. w zakresie części podstawy przekraczającej 15 mln zł albo związanej z transakcją, dla której nie przedłożono wymaganej dokumentacji. Przy łącznym wystąpieniu określonych przesłanek stawka podstawowa może zostać potrojona.
Brak Local File nie oznacza więc automatycznie „30% kary”. Konsekwencje zależą od rodzaju rozstrzygnięcia, podstawy dodatkowego zobowiązania i konkretnych przesłanek z Ordynacji podatkowej.
Dodatkowe zobowiązanie podatkowe
Jeżeli organ wydaje decyzję z zastosowaniem przepisów o cenach transferowych wskazanych w art. 58a § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co do zasady ustala również dodatkowe zobowiązanie podatkowe.
W podatkach dochodowych podstawowa stawka wynosi 10% ustawowej podstawy. Stawka może zostać podwojona m.in. w zakresie części podstawy przekraczającej 15 mln zł albo związanej z transakcją, dla której nie przedłożono wymaganej dokumentacji. Przy łącznym wystąpieniu określonych przesłanek stawka podstawowa może zostać potrojona.
Brak Local File nie oznacza więc automatycznie „30% kary”. Konsekwencje zależą od rodzaju rozstrzygnięcia, podstawy dodatkowego zobowiązania i konkretnych przesłanek z Ordynacji podatkowej.
Poznaj eksperta
Jak przygotować dokumentację transakcji rajowej?
Przed sporządzeniem Local File sprawdzamy nie tylko faktury i umowę. Obowiązek może zależeć od informacji znajdujących się w kilku różnych systemach i dokumentach.
Kontrahent i jurysdykcja
- kraj miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu kontrahenta,
- wykaz Ministra Finansów właściwy dla danego roku,
- ewentualny zagraniczny zakład w jurysdykcji rajowej,
- status kontrahenta jako podmiotu powiązanego albo niepowiązanego.
Wartość i rodzaj transakcji
- czy transakcja jest finansowa czy inna niż finansowa,
- czy przekroczono 2 500 000 zł albo 500 000 zł,
- czy prawidłowo zagregowano jednorodne transakcje,
- czy oddzielnie przeanalizowano stronę kosztową i przychodową.
Dokumenty źródłowe
- umowa i aneksy,
- faktury i płatności,
- dane z ksiąg,
- kalkulacja ceny,
- korespondencja biznesowa,
- raporty i inne dowody wykonania świadczenia.
Uzasadnienie gospodarcze
Przy transakcji z niepowiązanym podmiotem rajowym dodatkowo:
- okoliczności powstania obowiązku,
- powód wyboru kontrahenta,
- spodziewane korzyści podatkowe lub informacja o ich braku,
- spodziewane korzyści ekonomiczne,
- pozostałe przyczyny gospodarcze,
- dokumenty potwierdzające proces decyzyjny.
TPR
Przed wysłaniem informacji sprawdzamy:
- zgodność TPR z Local File,
- zgodność wartości z księgami,
- prawidłową jurysdykcję,
- właściwy rodzaj transakcji,
- termin raportowania.
Przykład transakcji rajowej
Przykład modelowy – usługi IT od niepowiązanego kontrahenta z Hongkongu. Poniższy przykład jest hipotetyczny i nie opisuje rzeczywistej sprawy klienta Staniek&Partners.
Polska spółka produkcyjna kupuje od niepowiązanego kontrahenta z Hongkongu usługę wdrożenia systemu do planowania produkcji wraz ze wsparciem technicznym. Łączna wartość transakcji w roku wynosi 780 000 zł.
Hongkong znajduje się na aktualnej polskiej liście jurysdykcji stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. Transakcja nie jest finansowa i przekracza próg 500 000 zł, dlatego w przypadku podatnika CIT powstaje obowiązek dokumentacyjny na podstawie art. 11o ust. 1 ustawy o CIT. Spółka powinna:
- przygotować Local File,
- sporządzić uzasadnienie gospodarcze,
- zgromadzić dowody wykonania usługi,
- udokumentować powody wyboru kontrahenta,
- zweryfikować ekonomiczne uzasadnienie ceny,
- wykazać transakcję w TPR.
Przy uzasadnieniu gospodarczym spółka może wskazać przykładowo, że dostawca dysponował technologią niedostępną u dotychczasowych kontrahentów, a wdrożenie miało obniżyć czas przestoju linii produkcyjnej o 8% i skrócić proces planowania produkcji o 20 godzin miesięcznie. Do dokumentacji można dołączyć porównanie ofert, analizę kosztów, korespondencję z dostawcą, harmonogram wdrożenia oraz raporty potwierdzające wykonanie poszczególnych etapów. Dla tej transakcji Local File może nie zawierać formalnej analizy porównawczej lub analizy zgodności. Nie oznacza to jednak, że organ nie może badać, czy cena i pozostałe warunki mają charakter rynkowy.
Audyt historyczny transakcji rajowych
Obowiązek rajowy może zostać zauważony dopiero po kilku latach, np. podczas przygotowywania TPR, kontroli, audytu podatkowego albo przeglądu kartotek kontrahentów. Dotyczy to szczególnie powtarzalnych płatności za:
- usługi doradcze, usługi IT, licencje, prowizje, finansowanie, towary kupowane od zagranicznych pośredników.
Co sprawdzamy w audycie? Dla każdego analizowanego okresu:
- identyfikujemy kontrahentów według kraju siedziby lub zarządu, sprawdzamy listę jurysdykcji obowiązującą w danym roku, ustalamy, czy kontrahent był podmiotem powiązanym, analizujemy wartość i jednorodny charakter transakcji, sprawdzamy Local File i TPR, weryfikujemy uzasadnienie gospodarcze, porównujemy umowy, faktury, księgi i dowody wykonania świadczeń.
Przykład obszaru wymagającego audytu
Spółka przez trzy lata kupowała usługi konsultingowe od kontrahenta z Hongkongu. Roczne wartości wynosiły:
- 420 tys. zł, 560 tys. zł, 690 tys. zł.
Audyt powinien ustalić, od którego roku wystąpił obowiązek dokumentacyjny, czy transakcja została prawidłowo zagregowana, czy przygotowano Local File i uzasadnienie gospodarcze oraz czy została wykazana w TPR.
Co można zrobić po wykryciu nieprawidłowości?W zależności od okresu i stanu faktycznego analizujemy m.in.:
- uzupełnienie brakującej dokumentacji, korektę TPR, zgromadzenie brakujących dowodów, uporządkowanie procesu identyfikacji transakcji rajowych na kolejne lata.
Audyt historyczny nie eliminuje ryzyka podatkowego, ale pozwala ustalić jego zakres i przygotować działania możliwe na danym etapie.
Zrób kolejny krok z naszym zespołem
Opisz planowane działanie albo problem w rozliczeniach. Wrócimy z propozycją analizy i dalszego wsparcia podatkowego.
Dlaczego my?
Top 10 pod względem przychodów
w XX Rankingu firm i doradców podatkowych Dziennik Gazeta Prawna.
Top 3 Kancelaria na Dolnym Śląsku
w Rankingu firm doradztwa podatkowego Rzeczypospolitej.
Champion Biznesu
Za wkład w rozwój gospodarczy, zaangażowanie w ideę społecznej odpowiedzialności biznesu oraz stworzenie silnej i rozpoznawalnej marki.
Ambasador Polskiej Gospodarki
Wyróżnienie dla firm kierujących się wysokimi standardami w działalności biznesowej, gwarantujących najwyższą jakość obsługi.
Te firmy nam zaufały
Masz transakcje z kontrahentami zagranicznymi? Sprawdź obowiązek przed terminem Local File i TPR
Możemy zweryfikować kontrahentów i wartości transakcji, ustalić obowiązek dokumentacyjny, przygotować Local File i uzasadnienie gospodarcze oraz sprawdzić raportowanie TPR.
Jeżeli transakcje były realizowane również w poprzednich latach, możemy przeprowadzić audyt historyczny transakcji rajowych i wskazać zidentyfikowane braki oraz możliwe działania naprawcze.
- kancelaria@staniekandpartners.com
- +48 534 535 508
- NIP: 8992913267
- REGON: 520686986
Najczęściej zadawane pytania o transakcje rajowe
Najważniejsze odpowiedzi dotyczące tej usługi.
Od jakiej kwoty transakcja z rajem podatkowym wymaga dokumentacji?
Próg wynosi 2 500 000 zł dla transakcji finansowej i 500 000 zł dla transakcji innej niż finansowa.
Progi stosuje się do bezpośrednich transakcji rajowych zarówno z podmiotami powiązanymi, jak i określonymi podmiotami niepowiązanymi lub zagranicznymi zakładami położonymi w jurysdykcji rajowej. W CIT podstawę stanowią art. 11k ust. 2a i art. 11o ust. 1, a w PIT odpowiednio art. 23w ust. 2a i art. 23za ust. 1.
Przy ustalaniu wartości nie należy patrzeć wyłącznie na pojedyncze faktury. Znaczenie ma prawidłowa identyfikacja transakcji o charakterze jednorodnym i jej łączna wartość.
Czy transakcje z podmiotem niepowiązanym z raju też trzeba dokumentować?
Tak, jeżeli kontrahent lub zagraniczny zakład znajduje się w jurysdykcji z wykazu Ministra Finansów i wartość transakcji przekracza właściwy próg.
W przypadku podatników CIT wynika to z art. 11o ust. 1 ustawy o CIT. Przepis dotyczy transakcji innej niż kontrolowana, więc brak powiązań pomiędzy stronami nie wyłącza obowiązku. Odpowiednikiem w PIT jest art. 23za ust. 1.
Nie każda transakcja z zagranicznym niepowiązanym kontrahentem jest jednak transakcją rajową. Decydujące jest położenie kontrahenta lub zagranicznego zakładu w jurysdykcji objętej właściwym wykazem.
Co musi zawierać dokumentacja transakcji rajowej?
Zakres zależy od rodzaju transakcji.
Przy transakcji kontrolowanej z podmiotem powiązanym Local File zawiera standardowe elementy dokumentacji cen transferowych, m.in. opis podmiotu, transakcji, analizę funkcji, aktywów i ryzyk, informacje finansowe oraz analizę cen transferowych.
Przy transakcji z niepowiązanym podmiotem rajowym Local File zawiera dodatkowo uzasadnienie gospodarcze, obejmujące m.in. okoliczności transakcji, spodziewane korzyści podatkowe, inne korzyści ekonomiczne oraz pozostałe przyczyny gospodarcze.
Taka dokumentacja może nie zawierać analizy porównawczej ani analizy zgodności, ale nie zwalnia to podatnika z konieczności obrony ekonomicznych warunków transakcji.
Jakie kraje znajdują się na liście rajów podatkowych?
Aktualny polski wykaz obejmuje 25 pozycji, dotyczących łącznie 26 krajów i terytoriów, m.in. Hongkong, Panamę, Bahrajn, Monako, Mauritius, Seszele, Brytyjskie Wyspy Dziewicze i Vanuatu.
Pełny katalog wynika z rozporządzeń Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 r., obowiązujących od 1 stycznia 2025 r.
Przy weryfikacji wcześniejszych okresów należy korzystać z listy właściwej dla danego roku podatkowego, ponieważ wykaz może się zmieniać.
Co grozi za brak dokumentacji transakcji rajowych?
Brak wymaganej Local File może skutkować odpowiedzialnością karnoskarbową na podstawie art. 56c KKS. Niesporządzenie dokumentacji albo sporządzenie jej niezgodnie ze stanem rzeczywistym jest zagrożone grzywną do 720 stawek dziennych, a sporządzenie po terminie do 240 stawek dziennych.
Odrębna odpowiedzialność dotyczy TPR. Art. 80e KKS przewiduje do 720 stawek dziennych za niezłożenie TPR albo podanie danych niezgodnych z dokumentacją lub stanem rzeczywistym oraz do 240 stawek dziennych za złożenie TPR po terminie.
Jeżeli organ wyda decyzję z zastosowaniem przepisów o cenach transferowych, może również powstać dodatkowe zobowiązanie podatkowe na zasadach art. 58a–58e Ordynacji podatkowej.
