16 września na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT (UD116), przygotowany przez Ministerstwo Finansów. Zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2026 r., a ich oficjalnym celem jest uszczelnienie systemu podatkowego i wprowadzenie „większej sprawiedliwości podatkowej”, co resort uzasadnia, powołując się na art. 84 Konstytucji RP.
Choć brzmi to poważnie, bo w końcu sięgnięto po autorytet ustawy zasadniczej, analiza proponowanych zmian niejednokrotnie budzi wątpliwości.
Nowelizacja zawiera ponad 20 istotnych zmian, które mogą znacząco wpłynąć zarówno na osoby fizyczne, jak i przedsiębiorców. Poniżej znajduje się podsumowanie najważniejszych z nich.
PIT – kluczowe zmiany od 2026 r.
Darowizny po leasingu (sprzedaż w 3 latach)
Sprzedaż rzeczy darowanej najbliższej rodzinie po wykupie z leasingu będzie opodatkowana, jeśli nastąpi w ciągu 3 lat od darowizny (dotąd: 6 miesięcy). Zmiana celuje w tzw. wykupy prywatne i szybkie zbycie składników majątku.
Programy motywacyjne (warranty, opcje, RSU)
Przychody z instrumentów finansowych uzyskane w ramach programów pracowniczych mają być kwalifikowane jak przychód ze stosunku pracy, a nie kapitały pieniężne. To oznacza inne koszty i stawki oraz wpływ na składki.
Datio in solutum (spłata długów nieruchomością)
Przekazanie lub sprzedaż nieruchomości w zamian za umorzenie zobowiązania wygeneruje przychód w wysokości wartości długu.
Ulga mieszkaniowa (tylko jeden zakup)
Preferencja zostanie ograniczona do nabycia jednego lokalu lub działki, przy czym skorzysta z niej podatnik nieposiadający innego mieszkania.
Amortyzacja (zamrożenie stawek po zeznaniu)
Po złożeniu zeznania rocznego nie będzie można zmienić stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych wykazanych w rozliczeniu.
IP Box a danina solidarnościowa
Dochody z IP Box zostaną objęte daniną solidarnościową, ale będzie możliwe pomniejszenie podstawy o straty z tego samego źródła.
IP Box tylko dla pracodawców
Z preferencji skorzystają wyłącznie podmioty zatrudniające co najmniej 3 osoby (etat/umowa), co de facto wyłącza solo-działalności.
Ryczałt 17% dla usług na rzecz podmiotów powiązanych
Pojawi się wyższa stawka ryczałtu (17%) dla określonych usług świadczonych między podmiotami powiązanymi, aby ograniczyć optymalizacje w relacjach wewnątrzgrupowych.
Dlaczego to ważne?
Zmiany w PIT od 1 stycznia 2026 r. uderzają w popularne schematy (wykup z leasingu, programy motywacyjne, IP Box) i wymagają wcześniejszego przeglądu umów, polityk wynagradzania oraz planów inwestycyjnych.
Jakie zmiany nastąpią w CIT?
- Likwidacja spółki po przekształceniu: Dochód wspólnika z likwidacji spółki osobowej powstałej z przekształcenia będzie opodatkowany, jeśli likwidacja nastąpi w ciągu 3 lat.
- Wartość firmy bez amortyzacji: Koniec amortyzacji „goodwillu” wynikającego z odpłatnego korzystania z przedsiębiorstwa.
- Nowa definicja „podatnika” i „małego podatnika”: Doprecyzowanie statusów, także przy kontynuacji działalności innych podmiotów (w tym po przekształceniu z JDG).
- Amortyzacja nieruchomości: Zakaz amortyzacji obejmie również nieruchomości inwestycyjne w spółkach nieruchomościowych.
- Ukryte zyski: Rozszerzenie katalogu świadczeń (m.in. najem, usługi doradcze), które mogą zostać uznane za ukryty zysk.
- Wydatki niezwiązane z działalnością: Nowa definicja obejmująca m.in. grzywny, kary oraz koszty nieprowadzące do uzyskania przychodu.
- Minimalny CIT: Zmiana zasad wyłączenia: rentowność >2% w jednym z dwóch ostatnich lat pozwoli uniknąć podatku.
- Dlaczego to ważne?: Zmiany w CIT wpływają na politykę amortyzacji, rozliczenia przy przekształceniach i transakcjach wewnątrzgrupowych, a także na ryzyko zakwalifikowania świadczeń jako ukrytych zysków i na obowiązek minimalnego CIT. Warto zawczasu przejrzeć umowy, modele finansowania oraz planowane dystrybucje zysków.
CIT Estoński
Domniemanie wypłat po rezygnacji
Każda dystrybucja zysku po wyjściu z estońskiego CIT będzie traktowana jak zysk wypracowany w okresie ryczałtu, co może skutkować opodatkowaniem na zasadach estońskich.
Wydatki niezwiązane z działalnością
Definicja tych wydatków trafi wprost do ustawy o CIT, co ujednolici kwalifikację kosztów (np. wydatków o charakterze sankcyjnym) i ograniczy pole do sporów.
„Abolicja podpisowa”
Złagodzenie wymogów formalnych dla sprawozdań finansowych: brak kompletu podpisów nie pozbawi prawa do estońskiego CIT, jeśli pozostałe warunki zostały spełnione.
Równość podatkowa, ale na warunkach Ministerstwa Finansów
Część zmian porządkuje istniejące przepisy i doprecyzowuje problematyczne obszary, co odpowiada na zgłaszane przez doktrynę i samych podatników postulaty. Szlachetna idea sprawiedliwości podatkowej jest z pewnością potrzebna.
Przyglądając się jednak proponowanym zmianom, trudno oprzeć się wrażeniu, że granica między uszczelnianiem systemu a traktowaniem obywateli z podejrzliwością staje się coraz mniej wyraźna. Weźmy choćby różnicowanie stawek ryczałtu: przy pewnym rodzaju usług podmiot niepowiązany zapłaci 8,5%, a powiązany – 17%, nawet jeśli wszystko odbywa się na warunkach rynkowych.
Ta regulacja nie premiuje rzetelności, różnicuje tylko przez pryzmat relacji, nie faktów i na pewno daleko jej od zasady równości opodatkowania…tej przecież konstytucyjnej.
Rekomendowane działania
Choć obecnie mamy do czynienia jedynie z projektem, zasadne wydaje się zarówno uważne śledzenie dalszych etapów procesu legislacyjnego, jak i dokonanie pogłębionej analizy obowiązujących rozliczeń pod kątem potencjalnych zmian.
Dobrą praktyką jest wykonanie symulacji obciążeń na 2026 r., przegląd cen transferowych, aktualizacja procedur wewnętrznych i szkolenie zespołu finansowo-księgowego. Jeśli chcesz bezpiecznie przygotować firmę na nowe regulacje, zapraszamy do skorzystania z naszych usług w zakresie estońskiego CIT — pomożemy dobrać właściwą strategię i wdrożyć niezbędne zmiany.
FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania
Co z darowizną rzeczy po wykupie z leasingu (PIT)?
Sprzedaż rzeczy darowanej najbliższej rodzinie w ciągu 3 lat od darowizny będzie opodatkowana (dotąd 6 miesięcy). To uderza w szybkie „wyjścia prywatne” z leasingu.
Jak zmienią się programy motywacyjne (opcje, warranty, RSU)?
Przychody pracowników z instrumentów finansowych mają być kwalifikowane jak ze stosunku pracy, a nie jak kapitały. To może podnieść obciążenia oraz wpływa na składki i koszty pracodawcy.
Czym jest „datio in solutum” i jak będzie opodatkowane?
Przekazanie/sprzedaż nieruchomości w zamian za umorzenie długu wygeneruje przychód w wysokości umorzonego zobowiązania.
Masz pytania? Porozmawiajmy
