Wypłata dywidendy na rzecz fundacji rodzinnej – czy zawsze bez podatku?

Fundacja rodzinna jest coraz częściej wykorzystywana jako podmiot holdingowy, do którego wnoszone są udziały lub akcje w spółkach rodzinnych, zarówno krajowych jak i zagranicznych. Jednym z głównych powodów takiego rozwiązania jest możliwość gromadzenia zysków ze spółek operacyjnych na poziomie fundacji rodzinnej bez bieżącego opodatkowania CIT.

W praktyce kluczowe jest jednak ustalenie, jak traktować podatkowo dywidendę wypłacaną do fundacji rodzinnej. Czy taka wypłata w ogóle podlega opodatkowaniu? Czy zasady są takie same w przypadku dywidend z polskich i zagranicznych spółek? I czy bez znaczenia pozostaje to, czy fundacja otrzymuje dywidendę pieniężną, czy rzeczową?

Fundacja rodzinna jako wspólnik spółki

Fundacja rodzinna może przystępować do spółek handlowych oraz uczestniczyć w tych spółkach. Oznacza to, że może być m.in. udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo akcjonariuszem spółki akcyjnej lub prostej spółki akcyjnej.

Jeżeli fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje, może również otrzymywać dywidendę. Co do zasady przychód z tego tytułu mieści się w zakresie dozwolonej działalności fundacji rodzinnej, ponieważ wynika z uczestnictwa w spółce handlowej.

To istotne, ponieważ fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT, ale tylko w zakresie, w jakim jej działalność mieści się w ustawowym katalogu dozwolonej działalności. Uczestnictwo w spółkach handlowych należy do tego katalogu.

Czy spółka wypłacająca dywidendę musi pobrać 19% podatku?

Zasadą ogólną jest, że spółka wypłacająca dywidendę działa jako płatnik podatku. Przy standardowej wypłacie dywidendy oznacza to obowiązek pobrania 19% zryczałtowanego podatku dochodowego i wpłaty go do urzędu skarbowego.

W przypadku fundacji rodzinnej sytuacja wygląda jednak inaczej. Skoro otrzymanie dywidendy przez fundację rodzinną jest objęte jej zwolnieniem z CIT, to w aktualnej praktyce interpretacyjnej przyjmuje się, że spółka wypłacająca dywidendę nie powinna pobierać podatku od takiej wypłaty.

Co powinna sprawdzić spółka przed wypłatą?

Brak poboru podatku nie powinien oznaczać automatyzmu. Spółka wypłacająca dywidendę powinna zadbać o podstawową dokumentację i weryfikację statusu odbiorcy płatności.

W praktyce warto sprawdzić przede wszystkim:

1. czy odbiorcą dywidendy jest fundacja rodzinna albo fundacja rodzinna w organizacji;
2. czy fundacja jest uprawniona do dywidendy jako wspólnik na właściwy dzień dywidendy;
3. czy wypłata wynika z prawidłowo podjętej uchwały o podziale zysku.

W przypadku większych wypłat lub bardziej złożonych struktur warto rozważyć uzyskanie interpretacji indywidualnej. Pozwala to ograniczyć ryzyko po stronie spółki wypłacającej dywidendę, zwłaszcza że to ona formalnie występuje w roli płatnika.

Dywidenda pieniężna i rzeczowa

Najczęściej dywidenda wypłacana jest w pieniądzu. Nie jest to jednak jedyna możliwa forma wypłaty zysku.

W praktyce może pojawić się również dywidenda rzeczowa, np. w postaci akcji lub udziałów innej spółki. Aktualne podejście organów podatkowych jest w tym zakresie korzystne: jeżeli dywidenda rzeczowa jest otrzymywana przez fundację rodzinną w związku z jej uczestnictwem w spółce handlowej, to również może korzystać ze zwolnienia z CIT.

Oczywiście każdorazowo należy sprawdzić, co dokładnie jest przedmiotem dywidendy rzeczowej i czy jej wypłata nie wiąże się z dodatkowymi skutkami podatkowymi po stronie spółki wypłacającej.

Dywidenda ze spółki zagranicznej

Inaczej należy spojrzeć na dywidendy wypłacane przez spółki zagraniczne. Sam fakt, że polska fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia z CIT w Polsce, nie oznacza automatycznie, że zagraniczna spółka wypłaci dywidendę bez potrącenia podatku u źródła w swoim państwie.

W wielu przypadkach zagraniczny płatnik będzie musiał zastosować lokalne przepisy podatkowe oraz właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Może to oznaczać potrącenie podatku u źródła za granicą, np. według stawki krajowej albo obniżonej stawki wynikającej z umowy międzynarodowej.

Dodatkowy problem polega na tym, że jeżeli dywidenda zagraniczna jest w Polsce zwolniona z CIT, to fundacja rodzinna może nie mieć podatku należnego, od którego mogłaby odliczyć podatek pobrany za granicą. W efekcie zagraniczny podatek u źródła może stać się realnym kosztem ekonomicznym fundacji rodzinnej.

Dlatego przy strukturach międzynarodowych należy z wyprzedzeniem przeanalizować m.in.:

1. państwo siedziby spółki wypłacającej dywidendę;
2. lokalne przepisy dotyczące podatku u źródła;
3. właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania;
4. możliwość zastosowania preferencyjnej stawki podatku;
5. wymogi dokumentacyjne, w tym certyfikat rezydencji;
6. ewentualne mechanizmy umowne ograniczające ekonomiczny ciężar podatku, np. klauzule ubruttowienia.

Dywidenda do fundacji to nie to samo co wypłata z fundacji

Warto pamiętać o jeszcze jednej istotnej kwestii. Otrzymanie dywidendy przez fundację rodzinną i późniejsza wypłata środków z fundacji do beneficjentów to dwa różne zdarzenia podatkowe.

Preferencja podatkowa na etapie otrzymania dywidendy przez fundację rodzinną nie oznacza, że każda późniejsza wypłata z fundacji będzie neutralna podatkowo. Co do zasady opodatkowanie pojawia się dopiero na etapie świadczeń przekazywanych beneficjentom albo wydania im mienia, przy czym skutki podatkowe zależą m.in. od statusu beneficjenta i relacji z fundatorem.

Dlatego fundacja rodzinna może być bardzo korzystnym narzędziem do akumulacji i reinwestowania zysków, ale wymaga przemyślanego modelu wypłat do beneficjentów.

Praktyczny wniosek

Wypłata dywidendy z polskiej spółki do fundacji rodzinnej może być podatkowo neutralna na etapie jej otrzymania przez fundację. W aktualnej praktyce przyjmuje się również, że spółka wypłacająca dywidendę nie powinna pobierać 19% zryczałtowanego podatku dochodowego.

Nie oznacza to jednak, że każda wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej jest automatycznie bezpieczna podatkowo. Przed wypłatą warto zweryfikować status fundacji, podstawę wypłaty, dokumentację korporacyjną oraz charakter dywidendy. Szczególnej analizy wymagają dywidendy zagraniczne oraz dywidendy rzeczowe.

Dobrze zaprojektowana struktura z fundacją rodzinną może pozwolić na efektywne gromadzenie zysków, ochronę majątku i planowanie sukcesji. Kluczowe jest jednak to, aby sama wypłata dywidendy była elementem szerszego, przemyślanego modelu prawno-podatkowego, a nie wyłącznie technicznym przelewem środków ze spółki do fundacji.