Wstęp
W obowiązującym porządku prawnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym od przedsiębiorców należy oczekiwać szczególnej skrupulatności, wiedzy oraz zapobiegliwości w kontekście przyszłych skutków ich działań. Te szczególne oczekiwania uzasadnione są faktem, że jednym z nieodłącznych elementów działalności gospodarczej jest jej profesjonalny (zawodowy) charakter, co często wiąże się z koniecznością posiadania fachowej wiedzy i doświadczenia. W rezultacie, w doktrynie wskazuje się, że na przedsiębiorcach ciążą szczególne obowiązki i odpowiedzialność, a to zarówno w relacjach z podmiotami prywatnymi, jak również z organami podatkowymi.
Obowiązki przedsiębiorcy
Przykładowo, w wyroku z dnia 15 maja 2018 r. sygn. I SA/Łd 199/18 WSA w Łodzi wskazał, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą, który nie dochowuje należytej staranności przy współpracy z kontrahentami, może w pewnych przypadkach utracić prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Taka sytuacja może mieć miejsce przykładowo, gdy przystępując do konkretnej transakcji podatnik ma wyraźne przesłanki do tego, aby podejrzewać, że jej druga strona nie ma wymaganych pozwoleń/koncesji na obrót towarem, a jednak ignoruje on na ten fakt i finalizuje transakcję.
Powyższe natomiast może nasunąć wątpliwości związane z tym, czy podatnik każdorazowo powinien wszczynać swoiste „śledztwo” w celu wykrycia ewentualnych nadużyć po stronie kontrahenta? Jak należy postępować, aby nie doprowadzić do zaniechań w weryfikacji swoich partnerów biznesowych?
Pewnych wskazówek w tym zakresie udzielił ostatnio Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z dnia 11.01.2024 r. (C-536-22), oraz z dnia 30.01.2024 r. (C-442/22). Trybunał wskazał w tym zakresie między innymi, że:
- Od podatnika nie można wymagać, by dokonywał on kontroli czy weryfikacji kontrahenta za pomocą środków o takim samym stopniu wnikliwości jak środki, którymi dysponuje organ podatkowy.
- Organ podatkowy nie może wymagać, aby podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia VAT badał, czy wystawca faktury wypełnił swoje obowiązki w zakresie deklaracji i zapłaty VAT.
- To na organie podatkowym ciąży obowiązek wykazania istnienia obiektywnych okoliczności prowadzących do wniosku, że podatnik w konkretnej sytuacji dopuścił się oszustwa w zakresie VAT lub że wiedział, a względnie powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z oszustwem.
Pomocne wskazówki
Z pomocą podatnikom przychodzi także Ministerstwo Finansów, które w 2018 opublikowało specjalny dokument pt. „Metodyka w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych”. Ministerstwo wskazało na pewne szczególne czynności pomocne w realizacji obowiązku zachowywania należytej staranności, takie jak:
- Weryfikacja kontrahentów w bazach gospodarczych (Np. KRS, CEIDG).
- Weryfikacja zarejestrowania kontrahentów w rejestrach VAT.
- Weryfikacja tego czy kontrahent posiada koncesje lub zezwolenia niezbędne do obrotu towarami, których dotyczy transakcja.
- Weryfikacja czy osoby biorące udział w transakcji mają umocowanie do działania w imieniu kontrahenta.
- Identyfikacja zachowań mogących budzić wątpliwości, jak np. rażąco niska cena lub unikanie umów w formie pisemnej.
W praktyce spełnienie tych wymagań może nie być łatwe – szczególnie z uwagi na fakt, że druga strona może nie zawsze być skłonna do dostarczania swoim partnerom biznesowym szczegółowych informacji na swój temat. Niemniej jednak dbałość o takie aspekty może być w pewnych przypadkach odebrana także pozytywnie – jako przejaw rzetelności, profesjonalizmu i uczciwości przedsiębiorcy.
Kontakt
Jeśli poszukują Państwo skutecznych sposobów na weryfikację swoich kontrahentów, które nie tylko umożliwią prawidłową realizację obowiązków wynikających z przepisów prawa, ale także nie będą postrzegane przez partnerów biznesowych jako nadmiernie inwazyjne, to zapraszamy do wstępnego kontaktu z naszymi ekspertami.
Skontaktuj się z nami bezpośrednio na adres email: kancelaria@staniekandpartners.com, lub poprzez formularz zgłoszeniowy.
