27 lutego 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał przełomowy wyrok w sprawie C-277/24 (Adjak), który może odmienić podejście do solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek w Polsce. Orzeczenie stawia pod znakiem zapytania zgodność polskich regulacji z prawem unijnym i otwiera drzwi do skuteczniejszej obrony osób pełniących funkcje zarządcze. Co dokładnie oznacza ten wyrok i jak można go wykorzystać?
Dotychczasowy system: Odpowiedzialność bez realnej obrony
W polskim prawie podatkowym odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki (określona m.in. w art. 116 Ordynacji podatkowej) od lat budzi kontrowersje. Przepisy pozwalają organom podatkowym pociągnąć członków zarządu do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie pełnienia ich funkcji – nawet do wysokości ich prywatnego majątku. Warunkiem jest stwierdzenie, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, a zarząd nie wskazał mienia wystarczającego na pokrycie długów lub nie zgłosił wniosku o upadłość w odpowiednim czasie.
Problemem jest brak realnych narzędzi obrony. Członkowie zarządu nie mają dostępu do akt postępowania prowadzonego wobec spółki ani możliwości kwestionowania ustaleń organów podatkowych dokonanych w tym postępowaniu. W efekcie często stają przed faktem dokonanym, bez szansy na merytoryczną dyskusję o zasadności roszczeń.
Wyrok TSUE: Nowe standardy proceduralne
Sprawa C-277/24 (Adjak) dotyczyła właśnie tych proceduralnych luk. TSUE orzekł, że w ramach postępowań o solidarną odpowiedzialność członkowie zarządu muszą mieć zapewnione:
- Prawo do skutecznego kwestionowania ustaleń organów podatkowych dokonanych w postępowaniu wobec spółki – np. co do wysokości zaległości czy prawidłowości ich naliczenia.
- Dostęp do akt postępowania wobec spółki, co pozwala na weryfikację dowodów i podstaw decyzji podatkowych.
Trybunał uznał, że brak takich gwarancji narusza unijne zasady sprawiedliwego procesu i prawa do obrony. Wyrok ten jest zgodny z wcześniejszym orzecznictwem TSUE, które podkreśla konieczność zapewnienia jednostkom realnych możliwości ochrony swoich interesów w starciu z administracją publiczną.
Implikacje dla Polski: Koniec drakońskiego podejścia?
Wyrok TSUE ma bezpośrednie znaczenie dla polskich realiów prawnych. Obecne przepisy i praktyka organów podatkowych nie spełniają standardów wskazanych przez Trybunał. Członkowie zarządu, wobec których toczą się postępowania, mogą teraz powoływać się na orzeczenie C-277/24, żądając dostępu do akt i możliwości podważenia ustaleń wobec spółki. Co więcej, w sprawach już zakończonych istnieje podstawa do wznowienia postępowań, jeśli brak gwarancji procesowych wpłynął na wynik.
To także impuls dla ustawodawcy. Polski system solidarnej odpowiedzialności wymaga pilnej nowelizacji, by dostosować go do prawa unijnego. Bez zmian organy podatkowe i sądy administracyjne mogą zmagać się z falą spraw kwestionujących dotychczasowe rozstrzygnięcia.
Co mogą zrobić członkowie zarządu?
Dla osób objętych odpowiedzialnością solidarną wyrok TSUE otwiera nowe możliwości działania:
- W toczących się postępowaniach: Wystąpić o dostęp do akt sprawy spółki i zakwestionować ustalenia organów podatkowych, powołując się na C-277/24.
- W sprawach zakończonych: Rozważyć wniosek o wznowienie postępowania, jeśli brak dostępu do akt lub możliwości obrony wpłynął na niekorzystną decyzję.
- Wsparcie prawne: Skorzystać z pomocy specjalistów, którzy przeanalizują konkretną sytuację w świetle wyroku TSUE i przygotują strategię obrony.
Krok w stronę sprawiedliwości
Orzeczenie TSUE w sprawie Adjak to nie tylko prawniczy przełom, ale też szansa na złagodzenie nadmiernie rygorystycznego podejścia do odpowiedzialności członków zarządu w Polsce. Choć przed nami jeszcze długa droga – zarówno w praktyce sądowej, jak i legislacyjnej – wyrok ten daje realne narzędzia do walki z niesprawiedliwymi rozstrzygnięciami. Dla członków zarządu to sygnał, że warto aktywnie chronić swoje prawa.
Jak możemy pomóc?
Nasza kancelaria oferuje pełne wsparcie w zakresie dostosowania się do nowych przepisów dotyczących zatrudniania cudzoziemców. Świadczymy usługi doradcze obejmujące:
Analizy i wdrożenia nowych proceduru: Świadczymy pomoc prawną w uzyskaniu niezbędnych zezwoleń na pracę i pobyt dla cudzoziemców.
Szkolenia dla działów: Organizujemy specjalistyczne szkolenia dla pracowników działów HR i nie tylko, koncentrujemy się na aktualnych procedurach zatrudniania cudzoziemców.
Wsparcie w kontaktach z organami: Reprezentujemy pracodawców w toku postępowań administracyjnych i w toku kontroli.
Z nami jesteś na bieżąco: Monitorujemy planowane zmiany legislacyjne. Informujemy naszych klientów o potencjalnych skutkach takich zmian i pomagamy w dostosowaniu się do nowych wymogów prawnych.
Bezpłatna analiza Twojej firmy
Skorzystaj z naszego doświadczenia w prawie i podatkach. Po kontakcie przeprowadzimy dla Ciebie szczegółową analizę sytuacji Twojej firmy i wskażemy, jakie działania warto podjąć, by zminimalizować ryzyko i maksymalizować korzyści.
- Indywidualne podejście: Każda firma jest wyjątkowa – dlatego analizujemy Twoje potrzeby i dostosowujemy rekomendacje.
- Kompleksowa wiedza: Specjalizujemy się w szerokim zakresie usług prawnych i podatkowych, obejmujących wszystko od prawa pracy po optymalizacje podatkowe.
- Praktyczne rekomendacje: Po naszej analizie otrzymasz klarowne wskazówki, które pomogą wprowadzić realne zmiany w Twojej firmie.
- Bezpłatna konsultacja wstępna: Pierwszy krok do współpracy nie wiąże się z żadnym zobowiązaniem.
