Nowe rozporządzenie EUDR wprowadza nie tylko obowiązki związane z gromadzeniem danych, oceną ryzyka i składaniem oświadczeń należytej staranności, ale również zestaw dotkliwych sankcji za brak zgodności. Dla przedsiębiorców oznacza to, że potencjalne koszty niedostosowania się do wymogów mogą być znacznie wyższe niż nakłady na wdrożenie systemu DDS. Regulacja zakłada bowiem zarówno ryzyka finansowe, jak i ryzyka operacyjne oraz reputacyjne.
Sankcje finansowe
Najbardziej dotkliwym narzędziem są kary pieniężne. Państwa członkowskie zostały zobowiązane do wprowadzenia systemu sankcji, który będzie skuteczny, proporcjonalny i odstraszający. Zgodnie z EUDR:
- maksymalna kara finansowa może wynieść do 4% całkowitego rocznego obrotu przedsiębiorstwa osiągniętego w UE,
- wysokość sankcji będzie zależeć od charakteru i wagi naruszenia, stopnia zawinienia oraz tego, czy przedsiębiorca działał umyślnie czy z rażącym niedbalstwem.
Oznacza to, że nawet pojedyncze naruszenie w przypadku dużej firmy może przełożyć się na milionowe straty.
Konfiskata towarów
Produkty niespełniające wymogów EUDR mogą zostać zatrzymane lub skonfiskowane. W praktyce oznacza to nie tylko bezpośrednie straty finansowe związane z utratą towaru, lecz także ryzyko przerwania ciągłości dostaw i kontraktów handlowych.
Zakaz wprowadzania produktów na rynek
Organy nadzoru będą mogły nałożyć tymczasowy lub stały zakaz wprowadzania produktów na rynek UE. Dla firm opierających swój model biznesowy na eksporcie do Unii Europejskiej oznacza to faktyczne odcięcie od kluczowego rynku zbytu.
Odpowiedzialność zarządu i osób odpowiedzialnych
Rozporządzenie przewiduje również możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności osób kierujących przedsiębiorstwem, jeśli nie dochowały należytej staranności. W praktyce oznacza to konieczność ścisłego nadzoru zarządczego nad systemem DDS i jego regularnej aktualizacji
Ryzyka reputacyjne
Poza formalnymi sankcjami, ogromne znaczenie mają konsekwencje wizerunkowe:
- utrata zaufania kontrahentów, którzy mogą przenieść zamówienia do bardziej transparentnych dostawców,
- spadek wartości marki, zwłaszcza w sektorach FMCG i dóbr luksusowych, gdzie konsumenci coraz bardziej zwracają uwagę na aspekty środowiskowe,
- ryzyko negatywnego PR ze strony organizacji pozarządowych i mediów, które aktywnie monitorują zgodność firm z przepisami dotyczącymi ochrony klimatu i bioróżnorodności.
Ryzyka operacyjne
Brak zgodności z EUDR może powodować:
- opóźnienia w dostawach wynikające z zatrzymań produktów przez służby celne,
- konieczność przeprowadzania dodatkowych audytów i kontroli,
- zerwanie umów z kluczowymi partnerami biznesowymi, którzy sami muszą wykazać zgodność w ramach własnego łańcucha dostaw.
Skutki dla MŚP
Choć mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mają półroczny okres przejściowy i uproszczone obowiązki, również one muszą liczyć się z ryzykiem sankcji. Brak dokumentacji potwierdzającej zgodność lub nieprzekazanie wymaganych danych większym operatorom może prowadzić do wykluczenia ze współpracy, a w konsekwencji do utraty kluczowych źródeł przychodów.
Dlaczego wdrożenie DDS to inwestycja w bezpieczeństwo?
Warto spojrzeć na wymogi EUDR nie tylko jako na koszt regulacyjny, lecz także jako na inwestycję w stabilność biznesową. Skutecznie wdrożony system należytej staranności:
- minimalizuje ryzyko sankcji,
- zwiększa wiarygodność firmy wobec kontrahentów,
- wzmacnia pozycję konkurencyjną na rynku,
- ułatwia dostęp do finansowania (coraz więcej instytucji finansowych wymaga dowodów odpowiedzialności środowiskowej).
Brak zgodności z EUDR może kosztować przedsiębiorstwa utratę milionów euro, a nawet dostępu do rynku unijnego. Sankcje finansowe, konfiskata towarów, zakazy handlu, a także nie mniej dotkliwe konsekwencje wizerunkowe i operacyjne sprawiają, że przygotowanie się do nowych obowiązków nie jest opcją – jest koniecznością.
Dlatego rekomendujemy, aby firmy już teraz rozpoczęły wdrażanie procedur należytej staranności, tak aby do końca 2025 r. (lub połowy 2026 r. w przypadku MŚP) działały w pełnej zgodności z regulacją.
Masz pytania? Porozmawiajmy
