Rozporządzenie PPWR – nowe obowiązki dla producentów i importerów towarów w zakresie opakowań

Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) to jeden z kluczowych aktów prawnych Europejskiego Zielonego Ładu, którego celem jest gruntowna zmiana podejścia do opakowań i odpadów opakowaniowych w całej Unii Europejskiej. PPWR zastąpi dotychczasową dyrektywę opakowaniową i – jako rozporządzenie – będzie stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez konieczności wdrażania go do prawa krajowego.

Choć PPWR często kojarzone jest z gastronomią lub handlem detalicznym, obowiązki spoczywać będą również na producentach i importerach towarów z wszelkich branż. Przepisy te obejmą m.in. towary takie jak chemia, kosmetyki, urządzenia, meble, różnego rodzaju części i komponenty, które są pakowane przez producenta lub importera na potrzeby transportu, magazynowania lub sprzedaży.

Choć rozporządzenie PPWR w szerokim zakresie reguluje opakowania stosowane w handlu detalicznym i gastronomii – wprowadzając dla tych sektorów odrębne, szczegółowe obowiązki – niniejszy artykuł koncentruje się na zmianach dotyczących opakowań wykorzystywanych poza tymi obszarami, tj. przez producentów i importerów towarów.

Rozporządzenie PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 r., będzie stosowane od 12 sierpnia 2026 r., przy czym część jego przepisów zacznie obowiązywać od 12 lutego 2029 r. Przy czym wiele obowiązków związanych jej z koniecznością osiągnięcia określonych rezultatów od 2030 r. lub 2040 r.

Zakres PPWR – kogo i jakie opakowania obejmuje rozporządzenie

PPWR obejmuje wszystkie opakowania wprowadzane na rynek UE, niezależnie od materiału, formy i przeznaczenia. Dla producentów i importerów kluczowe znaczenie mają:

• opakowania jednostkowe produktów,
• opakowania zbiorcze,
• opakowania transportowe.

A zatem rozporządzenie obejmuje zarówno opakowania pierwotne (podstawowe), wtórne (np. torba foliowa) oraz trzeciorzędowe (np. paleta). Nie ma przy tym znaczenia, czy opakowanie trafia bezpośrednio do konsumenta końcowego, czy funkcjonuje wyłącznie w łańcuchu dostaw.

Dla importerów szczególnie istotne jest to, że odpowiedzialność za zgodność opakowania z PPWR spoczywa na podmiocie wprowadzającym produkt na rynek UE, nawet jeśli samo opakowanie zostało zaprojektowane i wyprodukowane poza Europą.

PPWR wprowadza obowiązek stosowania deklaracji zgodności, potwierdzającej spełnienie przez opakowanie wymogów rozporządzenia, w szczególności w zakresie projektowania, składu materiałowego i recyklowalności. Deklaracja ta będzie stanowić istotny element dokumentacji producenta lub importera i może podlegać weryfikacji przez organy nadzoru.

Minimalizacja opakowań

Jednym z filarów PPWR jest zasada redukcji ilości i objętości opakowań. Rozporządzenie wprowadza obowiązek projektowania opakowań w taki sposób, aby:

• masa i objętość opakowania były ograniczone do minimum niezbędnego dla ochrony produktu,
• wyeliminować puste przestrzenie w opakowaniach transportowych i zbiorczych (maksymalny współczynnik pustej przestrzeni w opakowaniu zbiorczym, transportowym wyrażony procentowo wynosił 50 %.

Dla producentów oznacza to konieczność przeglądu obecnych konstrukcji opakowań, zwłaszcza w sektorach, gdzie stosuje się wielowarstwowe zabezpieczenia, wkładki, dystanse czy opakowania „na zapas”. W praktyce może to wymagać zmian w projektowaniu produktów, sposobie paletyzacji czy automatyce pakowania.

Projektowanie opakowań pod recykling

PPWR wprowadza jednolite wymagania dotyczące recyklowalności opakowań. Wszystkie opakowania wprowadzane na rynek UE będą musiały spełniać kryteria umożliwiające ich efektywny recykling w istniejących strumieniach odpadów.

Dla producentów i importerów oznacza to m.in.:

• ograniczenie stosowania opakowań wielomateriałowych trudnych do rozdzielenia,
• konieczność rezygnacji z niektórych barwników, dodatków i powłok,
• uproszczenie konstrukcji opakowań (mniej komponentów, etykiet, klejów),
• dostosowanie się do przyszłych klas recyklowalności (A, B, C).

Opakowania, które nie osiągną minimalnego poziomu recyklowalności, nie będą mogły być wprowadzane do obrotu po okresach przejściowych.

Obowiązkowy udział recyklatu w opakowaniach

PPWR wprowadza minimalne poziomy zawartości materiałów pochodzących z recyklingu, zwłaszcza w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Wymogi te będą rosły w kolejnych latach i będą różnicowane w zależności od rodzaju opakowania.

Dla producentów oznacza to:

• konieczność zapewnienia stabilnych dostaw recyklatu o odpowiedniej jakości,
• potencjalny wzrost kosztów surowców,
• konieczność testowania kompatybilności recyklatu z produktem (np. chemicznym, technicznym),
• zmiany w specyfikacjach zakupowych i kontraktach z dostawcami opakowań.

Importerzy muszą natomiast weryfikować, czy opakowania dostarczane wraz z produktami spoza UE spełniają europejskie wymagania dotyczące zawartości recyklatu.

Oznakowanie i informacja – nowe obowiązki formalne

PPWR wprowadza ujednolicone oznakowanie opakowań, które ma ułatwić ich prawidłową segregację. Oznaczenia te będą obowiązkowe dla producentów i importerów i będą obejmować m.in.:

• informacje o materiale opakowania,
• instrukcje dotyczące segregacji,
• oznaczenia zgodne z systemem unijnym, a nie krajowym.

Dla firm oznacza to konieczność aktualizacji projektów graficznych, etykiet oraz dokumentacji technicznej produktów.

Zakazy stosowania określonych formatów opakowań

Rozporządzenie PPWR wprowadza również zakazy wprowadzania do obrotu wybranych formatów opakowań, uznanych za szczególnie problematyczne z punktu widzenia gospodarki odpadami i efektywności materiałowej. Zakazy te będą miały zastosowanie od 2030 r. i obejmą m.in. bardzo lekkie torby z tworzyw sztucznych, folie służące do grupowania produktów oraz niektóre jednorazowe opakowania stosowane do pakowania nieprzetworzonych owoców i warzyw.

Choć wskazane ograniczenia są najczęściej kojarzone z handlem detalicznym, mają one znaczenie także dla producentów i importerów, którzy odpowiadają za projektowanie i wprowadzanie opakowań na rynek UE. Już na etapie doboru formatu i materiału opakowania konieczne będzie uwzględnienie przyszłych zakazów, tak aby uniknąć sytuacji, w której opakowanie dopuszczone dziś nie będzie mogło być legalnie stosowane w kolejnych latach.

Systemy ponownego użycia – głównie dla opakowań transportowych

Zgodnie z PPWR od 1 stycznia 2030 r. mają zapewnić, aby co najmniej 40 % opakowań transportowych (palet, pudeł, skrzyń, etc.) było opakowaniami wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia (art. 29 ust. 1 rozporządzenia).

W wielu sektorach może to oznaczać konieczność przejścia z opakowań jednorazowych na systemy zwrotne, co wpłynie na logistykę, magazynowanie i relacje z odbiorcami.

Podsumowanie – PPWR jako impuls do zmian strategicznych

Rozporządzenie PPWR nie jest jedynie kolejnym obowiązkiem administracyjnym. Dla producentów i importerów towarów niegastronomicznych oznacza ono konieczność strategicznego podejścia do opakowań – od projektowania, przez dobór materiałów, po logistykę i relacje z partnerami biznesowymi.

Firmy, które odpowiednio wcześnie rozpoczną audyt swoich opakowań i łańcuchów dostaw, zyskają przewagę konkurencyjną, ograniczą ryzyko regulacyjne i lepiej przygotują się na nadchodzące zmiany. PPWR to wyzwanie, ale także szansa na optymalizację kosztów, poprawę wizerunku i realny wkład w gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Masz pytania dotyczące nowych obowiązków PPWR? Nasz zespół pomoże Ci wdrożyć zmiany