Polityka cen transferowych i zasady rozliczenia podatku od towarów i usług formalnie funkcjonują w dwóch odrębnych reżimach: pierwszy wynika z przepisów o podatku dochodowym, drugi z ustawy o VAT i Dyrektywy VAT (2006/112/WE). W praktyce jednak oba obszary często się przenikają, ponieważ obszar cen transferowych wpływa na wartość i charakter transakcji, które są jednocześnie przedmiotem opodatkowania VAT. Z tego względu optymalizacja cen transferowych — jeśli nie uwzględnia skutków VAT — może prowadzić do korekt i sporów podatkowych w obu systemach.
Transakcje „poniżej wartości rynkowej” a podstawa VAT
Zgodnie z art. 5 i art. 7 ustawy o VAT, przedmiotem opodatkowania VAT jest dostawa towarów lub świadczenie usług za wynagrodzeniem stanowiącym zapłatę otrzymaną lub należną za te czynności. Jeżeli ceny transferowe są ustalane poniżej wartości rynkowej, organy podatkowe mogą uznać, że podstawy opodatkowania VAT nie odzwierciedlają rzeczywistej wartości ekonomicznej transakcji. W efekcie mogą doszacować podstawę opodatkowania VAT i zakwestionować wysokość naliczonego podatku.
Korekty cen transferowych pod kątem VAT – przełomowe orzecznictwo TSUE
Do niedawna dominowało przekonanie, że korekty cen transferowych są neutralne VAT-owo, jeżeli nie odnoszą się do konkretnej dostawy towarów lub usług. Jednak najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej może prowadzić do zmian w tym obszarze.
W wyroku z 4 września 2025 r. w sprawie SC Arcomet Towercranes SRL (C-726/23) TSUE uznał, że korekty cen transferowych mogą podlegać opodatkowaniu VAT, jeżeli istnieje bezpośredni związek między wynagrodzeniem a usługami świadczonymi pomiędzy podmiotami powiązanymi. Trybunał stwierdził, że jeżeli istnieje prawny stosunek wzajemnych świadczeń i wynagrodzenie jest rzeczywistą zapłatą za usługi, to taka korekta nie jest neutralna podatkowo, a w konsekwencji stanowi przedmiot opodatkowania VAT. Ponadto organy podatkowe mogą żądać dokumentów dodatkowych, wykraczających poza fakturę, w celu udowodnienia wykonywania usług i ich wykorzystania przez podatnika w działalności opodatkowanej VAT.
To podejście oznacza, że sama konstrukcja korekty TP nie przesądza o jej neutralności VAT-owej — kluczowa jest ocena konkretnego modelu rozliczenia, umowy i faktycznych świadczeń między stronami.
Świadczenia nieodpłatne i częściowo odpłatne – VAT mimo TP
W polityce cen transferowych dopuszcza się modele, w których świadczenia wewnątrzgrupowe są realizowane częściowo odpłatnie lub bez wynagrodzenia, szczególnie gdy przypisuje się danym podmiotom różne funkcje, aktywa i ryzyka. Z perspektywy VAT takie rozwiązania mogą być problematyczne. Nawet jeżeli z punktu widzenia TP są one uzasadnione gospodarczo i mieszczą się w dopuszczalnych przedziałach cenowych, to w VAT świadczenia nieodpłatne lub o bardzo niskiej wartości rynkowej mogą prowadzić do powstania obowiązku VAT od wartości rynkowej świadczenia.
Spójność TP i VAT jako element należytej staranności podatkowej
Administracja podatkowa coraz częściej weryfikuje transakcje wewnątrzgrupowe kompleksowo — analizując zarówno aspekty cen transferowych, jak i VAT. Różnice między ceną stosowaną w TP a ceną wykazywaną w rozliczeniach VAT mogą skutkować podwójnymi korektami podatkowymi. Przykładowo, korekta marży w ramach TP może wymagać korekty VAT należnego lub naliczonego w deklaracjach podatnika. To oznacza, że podatnicy powinni analizować politykę cen transferowych nie tylko pod kątem CIT/PIT, ale też w kontekście potencjalnych konsekwencji VAT, uwzględniając faktyczny charakter transakcji oraz umowy regulujące wzajemne rozliczenia.
Przewodnik po cenach transferowych w 2026 roku.
Wszystko, co musisz wiedzieć o metodach, obowiązkach, dokumentacji i odpowiedzialności.
Co znajdziesz w środku?
- Definicje i podstawowe pojęcia cen transferowych
- Aktualne regulacje prawne w Polsce
- Metody weryfikacji cen transferowych
- Wymagania dokumentacyjne i porady jak przygotować się do kontroli
Dla kogo jest ten przewodnik?
- Idealny dla CFO, księgowych, audytorów oraz właścicieli firm, którzy chcą zrozumieć zasady działania cen transferowych.
Wnioski i praktyczne implikacje
Relacje między cenami transferowymi a VAT nie są fikcyjne — są realnym obszarem ryzyka podatkowego. W świetle najnowszego orzecznictwa TSUE, korekty cen transferowych:
- nie są automatycznie neutralne VAT-owo, jeśli dotyczą wynagrodzenia za konkretne świadczenia;
- mogą zostać uznane za opodatkowane VAT, jeżeli istnieje bezpośredni związek między zapłatą a usługą;
- mogą wymagać dokumentacji wykraczającej poza faktury, potwierdzającej wykonanie usług;
- w praktyce oznaczają konieczność uwzględnienia VAT już na etapie projektowania polityki cen transferowych.
W procesie zarządzania ryzykiem podatkowym przedsiębiorstwa powinny dążyć do spójności między polityką TP a rozliczeniami VAT, tak aby modelowanie cen transferowych nie rodziło niezamierzonych konsekwencji podatkowych wynikających z ustawy o VAT i orzecznictwa TSUE.
Skonsultuj wpływ polityki cen transferowych na rozliczenia VAT
