Planowane zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych od 2026 roku

Pod koniec sierpnia Ministerstwo Finansów zaprezentowało projekt nowelizacji przepisów dotyczących fundacji rodzinnych. Propozycje te mają wejść w życie z początkiem 2026 r. i – jak podkreśla resort – mają na celu ograniczenie praktyk agresywnej optymalizacji podatkowej. Niestety, z perspektywy podatników, projekt przewiduje szereg rozwiązań niekorzystnych, w tym regulacje obejmujące majątek nabyty już po 31 sierpnia 2025 r.

Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej, pierwsza kompleksowa ocena funkcjonowania tych regulacji miała nastąpić dopiero po 3 latach od wejścia w życie przepisów, więc najszybciej 23 maja 2026 r. Tymczasem projektowane zmiany wyprzedzają ten ustawowy termin.

Sprzedaż majątku – nowa karencja

Jednym z kluczowych elementów projektu jest wprowadzenie okresu karencji przy sprzedaży składników majątku przez fundację rodzinną. Obecnie sprzedaż np. udziałów lub akcji spółek jest zwolniona z CIT, a podatek (15%) pojawia się dopiero w momencie wypłaty środków na rzecz fundatora lub beneficjentów.

Po zmianach zwolnienie nie będzie miało zastosowania, jeśli sprzedaż nastąpi przed upływem 36 miesięcy od nabycia majątku lub jego otrzymania od podmiotu powiązanego (np. od fundatora). Co istotne, termin ten będzie liczony dopiero od końca roku, w którym nastąpiło wniesienie lub nabycie, co w praktyce oznacza nawet czteroletnią karencję. Regulacja obejmie majątek nabyty od września 2025 r.

Najem krótkoterminowy opodatkowany CIT

Projekt zakłada również wyłączenie z preferencji podatkowych dochodów z najmu krótkoterminowego. Fundacje rodzinne będą mogły korzystać ze zwolnienia tylko w przypadku najmu długoterminowego przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkaniowe. Natomiast wszelkie inne formy wynajmu – w tym najem krótkoterminowy, usługi zakwaterowania (PKWiU 55) czy wynajem lokali na cele komercyjne – zostaną objęte 15% CIT.

Dotychczas sądy administracyjne wielokrotnie przyznawały rację fundacjom w sporach z fiskusem, uznając, że także najem krótkoterminowy mieści się w katalogu działalności zwolnionej. Projektowane zmiany mają tę linię orzeczniczą przeciąć.

Inwestycje i podmioty transparentne

Nowe przepisy zakładają, że dochody uzyskiwane przez fundację z udziału w podmiotach transparentnych podatkowo (np. spółkach osobowych, spółdzielniach czy funduszach zwolnionych z CIT) nie będą korzystać ze zwolnienia. Część ekspertów zwraca uwagę, że nieprecyzyjna redakcja projektu może prowadzić do objęcia opodatkowaniem także przychodów z funduszy inwestycyjnych – co budzi istotne wątpliwości praktyczne.

Fundacje a CFC i exit tax

Fundacje rodzinne mają zostać włączone do przepisów dotyczących zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC). W konsekwencji, jeśli fundacja będzie sprawowała kontrolę nad podmiotem zagranicznym, dochód tej jednostki będzie podlegał opodatkowaniu w Polsce. Dodatkowo projekt przewiduje objęcie fundacji przepisami o podatku od niezrealizowanych zysków (tzw. exit tax).

Rozszerzenie katalogu ukrytych zysków

Planowane jest również doprecyzowanie przepisów dotyczących tzw. ukrytych zysków. Do tej kategorii zostaną włączone m.in. umorzone, przedawnione lub uznane za nieściągalne należności z tytułu pożyczek udzielonych beneficjentom, fundatorowi lub podmiotom powiązanym. W praktyce oznacza to, że takie sytuacje będą traktowane jak standardowa wypłata środków i opodatkowane CIT.

Najważniejsze zmiany:

• Karencja przy sprzedaży aktywów – trzyletni (w praktyce nawet czteroletni) okres, po którym fundacja będzie mogła sprzedać np. udziały lub akcje bez dodatkowego CIT.
• Koniec z najmem krótkoterminowym – przychody z najmu krótkoterminowego oraz usług zakwaterowania będą opodatkowane. Zwolnienie obejmie jedynie najem długoterminowy na cele mieszkaniowe.
• Udział w spółkach osobowych i funduszach – dochody z podmiotów transparentnych podatkowo i niektórych funduszy mogą stracić prawo do zwolnienia.
• Rozszerzenie regulacji CFC i exit tax – fundacje rodzinne zostaną włączone do reżimu zagranicznych jednostek kontrolowanych i podatku od niezrealizowanych zysków.
• Ukryte zyski – nowelizacja obejmie m.in. umorzone lub przedawnione pożyczki udzielone beneficjentom czy fundatorom.

Zobacz również: Fundacja rodzinna: sprzedaż aktywów a 3-letni lock-up

Co to oznacza dla fundacji rodzinnych?

• Mniej elastyczności w zarządzaniu majątkiem – zwłaszcza przy inwestycjach kapitałowych.
• Mniejsza opłacalność inwestycji w nieruchomości – fundacje tracą możliwość prowadzenia najmu krótkoterminowego bez CIT.
• Ryzyko podwójnego opodatkowania inwestycji w fundusze i spółki osobowe.
• Większe obowiązki raportowe i ryzyka podatkowe przy strukturach zagranicznych.

Rekomendowane działania już teraz

1. Przegląd planowanych transakcji – szczególnie wniesienia aktywów po 31 sierpnia 2025 r.
2. Analiza portfela nieruchomości – rozważenie zmiany modelu biznesowego lub restrukturyzacji.
3. Weryfikacja inwestycji w spółki osobowe i fundusze – identyfikacja ryzyk podatkowych.
4. Ocena ryzyk CFC i exit tax – szczególnie przy strukturach zagranicznych.
5. Zmiana polityki pożyczkowej – aby uniknąć kwalifikacji świadczeń jako ukryte zyski.

Jak możemy pomóc?

• Przeprowadzimy audyt podatkowy fundacji rodzinnej i wskażemy obszary ryzyka.
• Przygotujemy plan działania przed wejściem w życie zmian – w tym rekomendacje transakcji do przeprowadzenia jeszcze w 2025 r.
• Opracujemy strategię inwestycyjną uwzględniającą nowe ograniczenia.
• Zapewnimy wsparcie w zakresie CFC i exit tax dla struktur z komponentem zagranicznym.
• Poprowadzimy szkolenia dla fundatorów i beneficjentów z praktycznymi konsekwencjami nowych regulacji.

Masz pytania? Porozmawiajmy