Odsetki wypłacane zagranicznemu bankowi nie zawsze korzystają ze zwolnienia z podatku u źródła (WHT) – tak wynika z najnowszego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 12 sierpnia 2025 r. (II FSK 1512/22).
WHT i zmiana wierzyciela – spór o zwolnienie
Sprawa rozstrzygana przez NSA dotyczyła klasycznej transakcji finansowania, w której spółka z o.o. pożyczyła środki od swojego zagranicznego udziałowca. Następnie, w drodze porozumienia, pierwotna wierzytelność została przejęta przez bank z siedzibą w Finlandii – to właśnie jemu zaczęto spłacać odsetki. Podatnik argumentował, że fakt przejęcia długu przez bank uprawnia do zwolnienia z WHT na mocy art. 11 ust. 3 lit. d umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) pomiędzy Polską a Finlandią.
NSA jednak nie podzielił tej argumentacji. Zdaniem sądu, zwolnienie przysługuje wyłącznie wtedy, gdy odsetki są bezpośrednio związane z pożyczką udzieloną przez bank – a nie w sytuacji, gdy bank nabywa wierzytelność wtórnie, np. wskutek cesji lub przejęcia.
Literalna wykładnia w praktyce
Literalnie art. 11 ust. 3 lit. d UPO precyzuje, że zwolnienie z WHT dotyczy „odsetek od pożyczki udzielonej przez bank”. Gdy pierwotnym pożyczkodawcą był udziałowiec, a bank jedynie przejmuje roszczenie – odsetki nie spełniają warunku zwolnienia i powinny zostać opodatkowane WHT w Polsce
Oznacza to, że nawet jeśli finalnie wierzycielem jest bank, nie ma to znaczenia z punktu widzenia polskich przepisów – kluczowe jest, kto rzeczywiście udzielił finansowania na samym początku.
Alternatywa: refinansowanie
Orzeczenie NSA podkreśla wagę podatkowego planowania dla korzystających z międzynarodowego finansowania. Gdy celem jest optymalizacja kosztów i uniknięcie WHT, warto rozważyć refinansowanie przez bank pierwotnego zadłużenia – czyli udzielenie nowej pożyczki przez bank i spłatę poprzedniej. W takim modelu odsetki powstają już z tytułu finansowania bankowego i spełniają warunek dla zwolnienia z WHT.
Co to oznacza dla podatników?
Orzeczenie NSA to ważny sygnał dla polskich spółek korzystających z dłużnych struktur międzynarodowych, szczególnie tam, gdzie dochodzi do zmian wierzyciela po zawarciu umowy pożyczki. Przepisy i interpretacje podatkowe nie tolerują „drogi na skróty”: liczy się oryginalny podmiot udzielający finansowania, nie zaś końcowy nabywca wierzytelności. Dobre planowanie może oszczędzić wiele stresu.
Czy zgadzamy się z niniejszym orzeczeniem?
Oczywiście, że nie. Z naszej perspektywy twierdzenia sądu wychodzą poza zakres brzmienia przepisów. Dodatkowo, powodują, że za każdym razem, aby mieć pewność jak podejść do tematu, należy albo działać na zasadzie ryzyka lub składać wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, która prawie na pewno będzie negatywna i ze sprawą dojdziemy aż do NSA. Warto więc dobrze zaplanować wszystkie swoje działania, również w zakresie zmian w transakcjach, gdyż może to nieść za sobą dodatkowe obciążenia podatkowe.
O co w skrócie chodzi w wyroku NSA z 12.08.2025 r.?
NSA uznał, że zwolnienie z WHT przewidziane w art. 11 ust. 3 lit. d UPO PL–FI dotyczy wyłącznie odsetek „od pożyczki udzielonej przez bank”. Jeśli bank jedynie nabył wierzytelność (np. przez cesję/przejęcie), zwolnienia nie ma — bo bank nie był pierwotnym pożyczkodawcą.
Czy sama zmiana wierzyciela na bank wystarczy do zwolnienia z WHT?
Nie. Zgodnie z wyrokiem, kluczowe jest, kto udzielił finansowania na początku. Sama cesja/przejęcie długu nie tworzy prawa do zwolnienia.
Jaka jest „stawka domyślna” WHT od odsetek w Polsce?
Co do zasady 20% (art. 21 ustawy o CIT), chyba że UPO przewiduje niższą stawkę lub zwolnienie i spełnione są warunki formalne oraz należyta staranność.
Masz pytania? Porozmawiajmy
