Ceny transferowe to obszar pełen zaskakujących i nieoczywistych kwestii. Jednym z większych wyzwań dla podatników są transakcje, które wykraczają poza standardową relację kontrahentów opartą o dostawę towaru lub świadczenie usługi i ekwiwalentną opłatę za świadczenie. Podmiotom szczególne trudności sprawia chociażby udokumentowanie szeregu transakcji finansowych, zaczynając na stosunkowo prostych do przedstawienia pożyczkach, a kończąc na cashpoolingu czy poręczeniach. Nieoczywiste wyzwania pojawiają się również w przypadku transakcji hedgingu czy operacji na udziałach – zarówno pod kątem dokumentacyjnym, jak i samego określenia, czy podlegają one obowiązkowi dokumentacyjnemu w zakresie cen transferowych.
Nieodpłatne nabycie i zbycie udziałów
Transakcja nabycia udziałów raczej nie budzi dużych wątpliwości. Można im przypisać konkretną rolę i wartość gospodarczą, a także określić kwotę, która powinna zostać uiszczona, aby nabyć je po cenie rynkowej. Do transakcji nabycia lub zbycia udziałów dochodzi bardzo regularnie i często odbywa się ona pomiędzy podmiotami powiązanymi – zresztą sama kontrola nad udziałami to jedna z głównych przesłanek warunkujących obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Komplikacje pojawiają się jednak, jeżeli do nabycia bądź zbycia udziałów dojdzie nieodpłatnie. Taka operacja bowiem nie uwzględnia zapłaty wynagrodzenia, które odpowiadałoby wartości udziałów, a tym samym skutkowałoby bezpośrednim przekroczeniem progów dokumentacyjnych. Jak się jednak okazuje, kwestia ta była już przedmiotem analiz kompetentnych w tej materii organów podatkowych.
Interpretacja organów podatkowych w sprawie nieodpłatnego nabycia udziałów
Pismo z dnia 24 maja 2021 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o sygnaturze 0111-KDIB2-1.4010.48.2021.1.MK stanowiło odpowiedź na zapytanie podatnika dotyczące nieodpłatnego nabycia udziałów w celu ich umorzenia, które to stanowi instytucję uregulowaną na gruncie Kodeksu Spółek Handlowych. Organ analizując zagadnienie pod kątem cen transferowych – ponieważ do zdarzenia dochodziło między podmiotami powiązanymi – stwierdził, że „umorzenie udziałów, niezależnie od jego charakteru (dobrowolne lub przymusowe), będzie mieściło się w pojęciu „transakcji” i powinno być przedmiotem dokumentacji podatkowej, o ile nastąpi wypełnienie przesłanki dotyczącej przekroczenia rocznej wartości zawieranych transakcji”. Wskazać też należy, że zgodnie z polskim prawem wartość wymagająca dokumentacji w przypadku udziałów to 2.000.000 PLN. Podkreślić też należy, że organ stwierdził, że wartość transakcji określa się na podstawie rynkowej wartości udziałów. Tym samym, jeżeli udziały są przenoszone nieodpłatnie, to ciągle należy brać pod uwagę kwotę, którą zapłacono by w takiej transakcji, gdyby zbycie odbywało się odpłatnie i po cenach rynkowych.
Nieodpłatne umorzenie udziałów jako transakcja kontrolowana
W nieco uzupełniający sposób warto odnieść się także do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2023 r. o sygnaturze II FSK 255/21. W przywoływanej sprawie sąd rozpatrywał, czy umorzenie udziałów również może zostać potraktowane jako transakcja kontrolowana. Co istotne, umorzenie to również odbywało się bez wynagrodzenia. Organ zwrócił uwagę na to, że była to transakcja zachodząca pomiędzy podmiotami powiązanymi, a co za tym idzie, dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia mogło być działaniem podjętym na skutek tych powiązań. Sąd stwierdził wręcz, że zasadniczo nienaturalną sytuacją z ekonomicznego punktu widzenia jest taka, w której wspólnik zrzeka się swoich udziałów bez ekwiwalentnego świadczenia. Szczególnie ważną kwestią w przywoływanym orzeczeniu pozostaje również fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny potraktował umorzenie udziałów bez wynagrodzenia jako transakcję kontrolowaną ze względu na jej gospodarczy charakter, co stanowi kluczowe kryterium kwalifikacji. Można więc stwierdzić, że podobnie jak w przypadku nieodpłatnego nabycia udziałów, przy operacjach na udziałach pomiędzy podmiotami powiązanymi weryfikować należy rynkową wartość udziałów, nawet jeżeli przeniesiono czy umorzono je bez wynagrodzenia.
Bezpłatna analiza Twojej firmy
Skorzystaj z naszego doświadczenia w prawie i podatkach. Po kontakcie przeprowadzimy dla Ciebie analizę sytuacji Twojej firmy i wskażemy, jakie działania warto podjąć, by zminimalizować ryzyko i maksymalizować korzyści.
- Indywidualne podejście: Każda firma jest wyjątkowa – dlatego analizujemy Twoje potrzeby.
- Praktyczne rekomendacje: Po naszej analizie otrzymasz klarowne wskazówki, które pomogą wprowadzić realne zmiany w Twojej firmie.
- Bezpłatna konsultacja wstępna: Pierwszy krok do współpracy nie wiąże się z żadnym zobowiązaniem.
TAGI: ceny transferowe, nieodpłatne udziały, transakcje kontrolowane, podmioty powiązane, dokumentacja cen transferowych, umorzenie udziałów, wartość rynkowa, Kodeks Spółek Handlowych, Naczelny Sąd Administracyjny, Kancelaria Staniek & Partners
