Kryptoaktywa a ceny transferowe – nowe wyzwania podatkowe

Czym są kryptoaktywa i jak je klasyfikować?

Kryptoaktywa to szeroka kategoria zasobów cyfrowych opartych na technologii blockchain lub innych rozproszonych rejestrach. W tej kategorii mieszczą się:

1. Kryptowaluty – pełniące funkcję środka wymiany i przechowywania wartości np. Bitcoin.
2. Tokeny – jednostki wartości, które mogą reprezentować różne aktywa lub prawa, np. tokeny wykorzystywane w ramach zdecentralizowanych finansów czy w ekosystemie NFT.
3. Stablecoiny – kryptowaluty, których wartość jest powiązana z innym aktywem aby zminimalizować zmienność cen.

Polskie przepisy podatkowe nie przewidują odrębnych zasad dla transakcji związanych z kryptoaktywami, ale też nie wyłączają – poza jednym wyjątkiem – definicja waluty wirtualnej została uregulowana w art. 4a pkt 22a Ustawy o CIT oraz w art. 5a pkt 33a Ustawy o PIT i oznacza walutę wirtualną w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tzw. Ustawa AML).

Zgodnie z Ustawą AML przez pojęcie waluty wirtualnej rozumie się cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest:

1. prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej,
2. międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące,
3. pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
4. instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
5. wekslem lub czekiem,

oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego.

Rozporządzenie MiCA stanowi krok naprzód w regulacji sektora kryptoaktywów w Unii Europejskiej. Ustala ono ramy prawne, których celem jest zwiększenie przejrzystości, bezpieczeństwa i integralności rynków kryptowalutowych na terenie Unii Europejskiej. Zawiera ono informacje o tym, jak można wydawać i handlować różnymi rodzajami kryptoaktywów i dotyczy głównie tego, jakie tokeny mogą być oferowane publicznie, wydane i umieszczone na platformach do handlu kryptoaktywami. Odnosi się to do tokenów związanych z aktywami (ART), tokenów pieniądza elektronicznego (EMT), tokenów innych niż ART i EMT oraz usług pośrednictwa w handlu kryptoaktywami.

Czy ceny transferowe mają zastosowanie do kryptoaktywów?

Przepisy dotyczące cen transferowych nie przewidują odrębnych rozwiązań odnoszących się do kryptoaktywów, ani nie wyłączają transakcji z ich udziałem spod regulacji. W praktyce oznacza to, że transakcje dotyczące kryptoaktywów dokonywane pomiędzy podmiotami powiązanymi mogą podlegać weryfikacji pod kątem zgodności z wartościami rynkowymi – w takich przypadkach może zachodzić konieczność udokumentowania transakcji za pomocą dokumentacji cen transferowych oraz przeprowadzenia analizy porównawczej. Dodatkowo, mogą one podlegać obowiązkowi raportowania w ramach informacji o cenach transferowych (TPR).

Na ten moment stosowanie cen transferowych do transakcji związanych z kryptoaktywami przysparza wielu trudności – głównym powodem są specyficzne cechy samego rynku. Do kluczowych trudności można zaliczyć:

1. Brak standardów wyceny – kryptoaktywa charakteryzują się dużą zmiennością cenową, a rynek jest wciąż w fazie rozwoju i nie posiada jednoznacznych standardów wyceny zaś tradycyjne metody stosowane przy wycenie aktywów mogą nie mieć odpowiedników na rynku krypto.
2. Brak jednolitych regulacji – wiele państw dopiero zaczyna regulować kwestie dotyczące kryptoaktywów, co wiąże się z tym, że różne jurysdykcje mogą mieć różne podejścia do tego samego zagadnienia. Dodatkowo, często zmieniające się przepisy podatkowe w różnych krajach mogą powodować trudności w przestrzeganiu wymogów dotyczących cen transferowych – szczególnie w kontekście transakcji z kryptoaktywami, które podatkowo nadal są traktowane w różny sposób w zależności od kraju.
3. Trudności w ustaleniu strony transakcji – w przypadku transakcji związanych z kryptoaktywami – zwłaszcza gdy mają miejsce na zdecentralizowanych giełdach (DEX) – ustalenie, kto jest stroną transakcji, może być problematyczne. Wiele transakcji odbywa się anonimowo, co utrudnia dokumentowanie oraz identyfikowanie odpowiednich stron do celów cen transferowych.
4. Obiegi kryptoaktywnych transakcji – transakcje kryptoaktywami często odbywają się na różnych platformach (centralizowanych, zdecentralizowanych) oraz w różnych walutach, z wykorzystaniem tzw. „smart contracts”. Te różnorodności mogą sprawić, że śledzenie wartości w kontekście cen transferowych staje się niejednoznaczne.
5. Trudności w ustaleniu kosztów – w wycenie kryptoaktywów ważne jest także ustalenie kosztów transakcji. Koszty związane z transakcjami krypto mogą obejmować opłaty transakcyjne, prowizje, koszty operacyjne platformy blockchain, które mogą się różnić w zależności od platformy i kryptowaluty.

Te wyzwania sprawiają, że stosowanie cen transferowych do transakcji z kryptoaktywami wymaga dużej ostrożności, ścisłego monitorowania regulacji prawnych oraz szczegółowej analizy specyfiki rynku.

Należy mieć na względzie, że wśród kryptoaktywów można identyfikować instrumenty finansowe, wartości niematerialne i prawne a także inne prawa majątkowe. Ustalenie charakteru takiego kryptoaktywa jest kluczowe dla oceny skutków transakcji na gruncie przepisów podatkowych, z uwagi chociażby na prawidłowe zweryfikowanie progów dokumentacyjnych.

Charakterystyczna dla transakcji dotyczących kryptoaktywów jest ich anonimowość, która przejawia się ograniczonym dostępem do danych odnoszących się do stron transakcji i poszczególnych jej parametrów. W teorii może więc zdarzyć się, że strony transakcji nie będą wiedziały, czy transakcja została zawarta z podmiotem powiązanym.

Istotna w kontekście transakcji dotyczących kryptoaktywów jest także wysoka zmienność ich wartości, co wynika z szeregu czynników, np. braku centralnego emitenta, braku scentralizowanego źródła wyceny (lub wartości) a także faktu, że wartości nawet tej samej kategorii kryptoaktywa (np. wirtualnej waluty) w tym samym czasie mogą być zróżnicowane.

Powyższe istotnie utrudnia ustalenie ceny niekontrolowanej, która mogłaby posłużyć jako wartość porównawcza dla oceny warunków transakcji.

Podsumowanie

Rynek dotyczący kryptoaktywów, w tym walut wirtualnych jest niezwykle złożony, a przy tym rozwija się niezwykle dynamicznie. W ostatnich latach kryptoaktywa zyskują na znaczeniu, zmieniając sposób przeprowadzania transakcji, inwestowania, a także postrzegania systemu finansowego. Ich decentralizacja, bezpieczeństwo transakcji oraz potencjał do globalnych płatności bez potrzeby pośredników przyciągają rosnącą liczbę użytkowników na całym świecie.

Wirtualne waluty stają się nie tylko alternatywą dla tradycyjnych systemów finansowych, ale również istotnym elementem w kontekście międzynarodowych transakcji gospodarczych, zwłaszcza w obszarze cen transferowych.

Prognozy dotyczące przyszłości wirtualnych walut są zróżnicowane. Z jednej strony przewiduje się ich dalszy rozwój, napędzany rosnącym zainteresowaniem instytucji finansowych, firm technologicznych oraz państwowych inicjatyw, jak cyfrowe waluty

banków centralnych. Z drugiej strony napotykają na wyzwania, takie jak niestabilność cenowa, regulacje prawne i obawy o ich wpływ na stabilność finansową.

Jedno jest pewne – kryptoaktywa pozostaną istotnym elementem nowoczesnego systemu finansowego i gospodarki globalnej.

Jeśli zainteresowała Państwa powyższa tematyka lub mają Państwo wątpliwości w obszarze cen transferowych zapraszamy do kontaktu pod adresem kancelaria@staniekandpartners.com

Dowiedz się więcej o dokumentacji cen transferowych

TAGI: kryptowaluty, tokeny, stablecoiny, ceny transferowe, blockchain, regulacje MiCA, ustawa AML, dokumentacja TPR, zmienność cen, transakcje anonimowe