Kontrola podatkowa to instytucja umożliwiająca organom podatkowym zweryfikowanie czy podatnicy, płatnicy oraz inkasenci wywiązują się ze swoich powinność w sposób terminowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Warto więc wiedzieć na czym polega istota tej instytucji, a także jakie prawa przysługują podmiotom kontrolowanym.
Definicja kontroli podatkowej
Definicję kontroli podatkowej określa art. 281 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 1 tego artkułu organy podatkowe pierwszej instancji przeprowadzają kontrolę podatkową u podatników, płatników, inkasentów oraz następców prawnych.
Natomiast § 2 wskazuje, że celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego.
Wszczęcie kontroli podatkowej
Wszczęcie kontroli podatkowej następuje z urzędu. Organ podatkowe , co do zasady, mają obowiązek zawiadomić kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli. Wyjątkiem są sytuacje wskazane art. 282c Ordynacji podatkowej, a więc przypadki, gdy kontrola dotyczy m.in.:• zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
• opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych,
• niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej.
Przebieg kontroli podatkowej
Kontrolę podatkową wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Artykuł 282b § 4 Ordynacji podatkowej wskazuje na niezbędne elementy, jakie musi zawierać zawiadomienie, tj. m. in.:
• oznaczenie organu;
• oznaczenie kontrolowanego;
• wskazanie zakresu kontroli;
• pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji.
Kontrola podatkowa przeprowadzana jest na podstawie upoważnienia, które udzielić może m.in. naczelnik urzędu skarbowego, wójt, burmistrz, prezydent miasta czy szef Krajowej Administracji Skarbowej.
Czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia. Czynności kontrolne, za zgodą kontrolowanego, mogą być również prowadzone w siedzibie organu podatkowego.
Zgodnie z art. 284b Ordynacji podatkowej kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie w wskazanym w upoważnieniu. W przypadku niezakończenia kontroli w terminie wskazanego w upoważnieniu, należy o tym zawiadomić pisemnie kontrolowanego, podając przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli i wskazując nowy termin jej zakończenia.
Prawa i obowiązki podmiotu kontrolowanego
W toku kontroli podatkowej na kontrolowanym spoczywa szereg obowiązków, które określone zostały w art. 287 Ordynacji podatkowej, tj. m.in.:
- umożliwienie nieodpłatnego filmowania, fotografowania, dokonywania nagrań dźwiękowych oraz utrwalania stanu faktycznego za pomocą innych nośników informacji,
- przedstawienie tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli;
- przekazanie za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych, wyciąg z ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych zapisany w postaci elektronicznej;
- udzielenie wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczenie żądanych dokumentów oraz zapewnienie kontrolującemu warunków do pracy;
- umożliwienie wstępu na teren jednostki kontrolowanej oraz poruszania się po tym terenie.
Kontrolowany ma prawo uczestnictwa w kontroli podatkowej. Może on z tego prawa z zrezygnować, ale rezygnacja taka musi nastąpić na piśmie. Prócz tego, kontrolowany może działać w toku kontroli poprzez pełnomocnika, przysługuje mu dostęp do akt sprawy oraz możliwość sporządzania notatek.
Protokół kontroli podatkowej
Protokół kontroli podatkowej to dokument stanowiący podsumowanie przebiegu kontroli. Katalog elementów, które w szczególności powinien zawierać protokół wymieniony jest w art. 290 Ordynacji podatkowej, tj.:
- wskazanie kontrolowanego;
- wskazanie osób kontrolujących;
- określenie przedmiotu i zakresu kontroli;
- określenie miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli;
- opis dokonanych ustaleń faktycznych;
- ocenę prawną sprawy będącej przedmiotem kontroli;
- pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień oraz prawie złożenia korekty deklaracji;
- pouczenie o obowiązku zawiadomienia organu podatkowego przez kontrolowanego o każdej zmianie adresu.
Protokół sporządzany jest w dwóch egzemplarzach, jednym dla kontrolowanego oraz jednym dla kontrolującego.
Kontrolowany, jeżeli nie zgadza się z ustaleniami protokołu, ma prawo złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień w terminie 14 dni od jego doręczenia. Kontrolujący obowiązany jest rozpatrzyć zastrzeżenia i w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania zawiadomić kontrolowanego o sposobie załatwienia zastrzeżeń.
Kontrola podatkowa zostaje zakończona w dniu doręczenia protokołu kontroli.
Kontrola podatkowa, a kontrola celno-skarbowa
Kontrola celno-skarbowa to typ procedury wprowadzonej w 2017 r., wraz z utworzeniem struktur Krajowej Administracji Skarbowej. Według przyjętych założeń, kontrola celno-skarbowa miała na celu wykrywanie i zwalczanie zorganizowanej przestępczości podatkowej oraz najpoważniejszych naruszeń podatkowych, takich jak karuzele podatkowe.
Kontrola celno-skarbowa nie jest prowadzona przez urzędy skarbowe, a przez wyspecjalizowane urzędy celno-skarbowe, na podstawie przepisów Ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Urzędy te posiadają znaczenie szersze uprawienia, przykładowo możliwość domagania się dokumentów dotyczących okresów innych niż okres, za który prowadzona jest kontrola.
Wśród innych różnic pomiędzy kontrolą celno – skarbową, a kontrolą podatkową można wymienić:
• brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli,
• sporządzanie wyniku kontroli po zakończeniu kontroli, od którego nie służy możliwość złożenia zastrzeżeń i wyjaśnień,
• prawo do złożenia korekty w trakcie 14 dni od wszczęcia kontroli i 14 dni po doręczeniu wyniku kontroli,
• automatycznie wszczęcie, w przypadku braku korekty zgodnie z wynikiem, postępowania podatkowego.
Jak możemy pomóc?
Z naszego doświadczenia wynika, że niezwykle istotne jest, aby już od momenty wszczęcia kontroli dysponować określoną strategią działania oraz przyjąć założenia co współpracy z organem podatkowym w jej toku. W zależności od okoliczności sprawy może się ona ograniczać jedynie do koniecznego minimum, bądź też przyjąć formę pełnej współpracy i otwartego dialogu z organem.
Nasz zespół ekspertów zapewnia kompleksowe wsparcie w opracowaniu strategii dopasowanej do okoliczność danej sprawy, a następnie jej realizacji w toku kontroli.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej skontaktuj się z nami: kancelaria@staniekandpartners.com
