CbC-P a spółki holdingowe – brak działalności nie zwalnia z obowiązku

Spółki holdingowe wchodzące w skład międzynarodowych grup kapitałowych o skonsolidowanych przychodach przekraczających 750 mln EUR mają ustawowy obowiązek złożenia powiadomienia CbC-P (Country-by-Country Reporting Notification) – niezależnie od tego, czy w Polsce generują jakikolwiek obrót, zatrudniają pracowników lub realizują transakcje kontrolowane. Obowiązek ten wynika z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (Dz.U. 2017 poz. 648 ze zm.) i jest niezależny od aktywności operacyjnej polskiej spółki.

Brak powiadomienia lub złożenie go po terminie grozi karą pieniężną do 1 000 000 PLN nakładaną przez Szefa KAS, a osoby odpowiedzialne za finanse narażają się dodatkowo na odpowiedzialność karną skarbową.

Skąd bierze się mit „brak działalności = brak obowiązku”?

Błąd interpretacyjny, który regularnie pojawia się w praktyce, ma swoje źródło w logice, która sprawdza się w innych obszarach prawa podatkowego, ale w reżimie CbC jest całkowicie zawodna. W dokumentacji cen transferowych (Local File) i informacji TPR obowiązek dokumentacyjny powstaje kiedy wartość transakcji kontrolowanej przekroczy konkretne progi ujęte w ustawie – jeśli progi nie zostaną przekroczone, nie ma obowiązku. Zarządy i działy księgowe przenoszą tę logikę na grunt CbC-P i wyciągają błędny wniosek: skoro spółka holdingowa nie realizuje transakcji, nie zatrudnia ludzi i nie wystawia faktur sprzedażowych, to przepisy jej nie dotyczą.

To rozumowanie jest błędne, ponieważ CbC-P i CbC-R (raport Country-by-Country) to odrębny reżim prawny, oparty na zupełnie innym kryterium wejścia. Nie jest nim aktywność spółki, lecz jej status jako jednostki składowej grupy MNE (Multinational Enterprise Group).

Warto od razu rozróżnić trzy pojęcia, które podatnicy nagminnie mylą:

• CbC-R (Country-by-Country Report) – właściwy raport, który zawiera dane o alokacji dochodów, podatków i aktywności grupy w poszczególnych krajach. Składa go co do zasady jednostka dominująca najwyższego szczebla (UPE – Ultimate Parent Entity) lub wyznaczony podmiot zastępczy (surrogate).
• CbC-P (powiadomienie CbC) – obowiązek informacyjny, który polega na wskazaniu organom podatkowym, kto i gdzie składa CbC-R. To właśnie ten obowiązek dotyczy polskich spółek holdingowych, nawet jeśli same nie składają raportu.
• Dokumentacja TP / TPR – odrębny reżim, związany z transakcjami kontrolowanymi i ich wartościami.

Kogo dotyczy obowiązek CbC-P i na jakiej podstawie?

Obowiązek złożenia powiadomienia CbC-P reguluje ustawa o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami. Dotyczy on każdego podmiotu, który spełnia łącznie trzy warunki:

1. Przynależność do grupy MNE

Podmiot jest „jednostką wchodzącą w skład grupy podmiotów” w rozumieniu ustawy. Definicja jest szeroka: obejmuje każdą jednostkę ujętą w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym grupy lub taką, która byłaby w nim ujęta, gdyby udziały były w obrocie publicznym. Spółka holdingowa posiadająca udziały w spółkach operacyjnych grupy w zasadzie zawsze spełnia to kryterium.

2. Przekroczenie progu przychodowego przez grupę

Skonsolidowane przychody grupy w poprzednim roku obrotowym przekroczyły 750 mln EUR (lub równowartość w walucie lokalnej, jeśli UPE raportuje w innej walucie). Próg ten dotyczy całej grupy – nie zaś pojedynczej spółki. Polska spółka holdingowa z zerowym przychodem „dziedziczy” obowiązek po skali swojej grupy.

3. Rezydencja podatkowa w Polsce

Podmiot posiada siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo prowadzi tu działalność przez zagraniczny zakład.

Jeśli wszystkie trzy warunki są spełnione, obowiązek CbC-P powstaje automatycznie – bez względu na to, czy spółka wykazuje przychody, zatrudnia pracowników, czy realizuje jakiekolwiek transakcje.

Dlaczego „brak działalności” jest argumentem bez znaczenia prawnego?

Przepisy ustawy o wymianie informacji podatkowych nie zawierają żadnego progu de minimis dla aktywności operacyjnej spółki. Nie ma w nich zapisu, który zwalniałby z obowiązku podmioty „pasywne”, „uśpione” lub „czysto holdingowe”. Ustawodawca – wzorując się na standardzie OECD BEPS Action 13 i implementując dyrektywę Rady UE 2016/881 (DAC4) – celowo skonstruował system tak, aby obejmował całą strukturę grupy, a nie tylko jej aktywne ogniwa.

Powód jest prosty: celem CbC jest dostarczenie administracjom podatkowym pełnej mapy alokacji dochodów i podatków w grupie MNE. Spółka holdingowa, mimo braku operacji, jest kluczowym elementem tej mapy – posiada udziały, może otrzymywać dywidendy, gromadzić kapitał, pełnić funkcje właścicielskie. Jej pominięcie w powiadomieniach zaburza obraz struktury, który Polska automatycznie wymienia z innymi krajami w ramach systemu Common Reporting Standard.

Trzy najczęstsze błędne argumenty, które pojawiają się w praktyce, i dlaczego są nieprawidłowe:

„Raport składa nasza matka za granicą, więc my nic nie robimy.”

Błąd. Fakt, że CbC-R składa UPE w innej jurysdykcji, nie zwalnia polskiej spółki z obowiązku złożenia CbC-P. Powiadomienie jest właśnie po to, żeby polska administracja podatkowa wiedziała, że raport wpłynie z zagranicy w ramach automatycznej wymiany informacji. Brak CbC-P oznacza, że KAS nie ma tej informacji – i to jest naruszenie przepisów.

„Nie mamy transakcji kontrolowanych, więc CbC nas nie dotyczy.”

Błąd. CbC-P nie jest powiązane z istnieniem transakcji kontrolowanych ani z progami dokumentacyjnymi TP. To odrębny obowiązek, oparty na kryterium przynależności do grupy i skali tej grupy.

„Spółka jest w reorganizacji / nie prowadzi działalności od X miesięcy.”

To również jest błąd. Dopóki spółka formalnie istnieje i jest ujęta w konsolidacji grupy, pozostaje jednostką składową. Brak aktywności w danym roku nie wyłącza jej ze struktury grupy do celów CbC.

Ryzyka i sankcje: co grozi za niedopełnienie obowiązku?

Za uchybienia w raportowaniu CbC organy nakładają surowe sankcje i nie przewidują taryfy ulgowej dla podmiotów „nieaktywnych”. Ustawa o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami wprost wskazuje następujące konsekwencje:

Kara pieniężna do 1 000 000 PLN

Szef KAS może nałożyć karę pieniężną na podmiot, który nie złożył powiadomienia CbC-P, złożył je po terminie lub podał w nim nieprawdziwe dane. Kara ma charakter administracyjny i jest nakładana niezależnie od tego, czy naruszenie było umyślne.

Odpowiedzialność karna skarbowa (KKS)

Niezależnie od kary nałożonej na spółkę, osoby odpowiedzialne za sprawy finansowe – Zarząd, CFO, Główny Księgowy – narażają się na osobistą odpowiedzialność karną skarbową. Argument o „braku działalności operacyjnej” nie będzie uznany za okoliczność wyłączającą winę. Wręcz przeciwnie: brak weryfikacji obowiązków CbC w spółce holdingowej zostanie potraktowany jako brak należytej staranności.

Ryzyko kontroli celowo-skarbowej

Systemy analityczne KAS krzyżują dane z różnych źródeł, w tym z rejestrów KRS, baz danych o strukturach grup MNE i informacji wymienianych automatycznie z innymi krajami. Spółka holdingowa figurująca jako część dużej grupy MNE, która nie złożyła CbC-P, automatycznie generuje sygnał ostrzegawczy. Może to wywołać kontrolę nie tylko w zakresie CbC, ale i cen transferowych (TP) oraz podatku u źródła (WHT).

Rekomendacje: co zrobić, żeby nie narazić się na ryzyko?

Poniższe działania powinny zostać podjęte przez każdą spółkę holdingową, która jest częścią grupy MNE:

1. Potwierdź skonsolidowane przychody grupy. Uzyskaj od jednostki dominującej (UPE) lub działu finansowego centrali informację o wysokości skonsolidowanych przychodów za poprzedni rok obrotowy. Jeśli przekraczają 750 mln EUR – obowiązek CbC-P istnieje.
2. Zidentyfikuj jednostkę raportującą. Ustal, który podmiot w grupie składa raport CbC-R (UPE, surrogate lub podmiot wyznaczony do lokalnego złożenia raportu) i w jakiej jurysdykcji.
3. Zweryfikuj rok obrotowy grupy. Rok obrotowy grupy może być inny niż rok kalendarzowy. Termin 3 miesięcy na złożenie CbC-P liczy się od zakończenia roku obrotowego grupy – a więc nie zawsze od 31 grudnia.
4. Złóż powiadomienie elektronicznie i w terminie. CbC-P składa się wyłącznie drogą elektroniczną przez system e-Deklaracje (formularz CBC-P). Spóźnienie, nawet o jeden dzień, może skutkować wszczęciem postępowania.
5. Zrób przegląd wszystkich polskich spółek w grupie. Jeśli w Polsce funkcjonuje kilka podmiotów holdingowych, każdy z nich co do zasady ma odrębny obowiązek CbC-P. Wyznaczenie jednego podmiotu do złożenia powiadomienia w imieniu pozostałych jest możliwe, ale wymaga spełnienia konkretnych warunków ustawowych.
6. Wdróż stały monitoring. Obowiązek CbC-P powstaje każdego roku, o ile spełnione są warunki wejścia. Warto wbudować weryfikację tego obowiązku w roczny kalendarz compliance podatkowego spółki.

Brak działalności operacyjnej spółki holdingowej nie ma żadnego znaczenia prawnego z punktu widzenia obowiązku CbC-P. Obowiązek ten wynika z przynależności do grupy MNE o skonsolidowanych przychodach powyżej 750 mln EUR i jest niezależny od aktywności, obrotu czy liczby pracowników polskiej spółki. Ustawa o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami nie przewiduje żadnego wyjątku dla podmiotów „pasywnych” lub „uśpionych”. Niedopełnienie obowiązku grozi karą do 1 000 000 PLN oraz osobistą odpowiedzialnością karną skarbową Zarządu i CFO. Jedynym skutecznym zabezpieczeniem jest coroczna weryfikacja statusu spółki w strukturze grupy i terminowe złożenie powiadomienia CBC-P w systemie e-Deklaracje.

Nie masz pewności, czy Twoja spółka holdingowa podlega CbC-P?